Avtoliz
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 121-b. — ziyouz.com
Avtoliz AVTOLIZ, autoliz (avto... va yun. lisis — yemiriliş, parçalaniş) — ösimlik yoki hayvon organizmidagi töqimalarning öz-özidan parçalanişi. A. organizmdagi oqsil, uglevod, yog kabi murakkab moddalarning turli fermentlar ta'sirida parçalanişi tufayli sodir böladi. A.da, asosan ölgan organizmdagi töqimalar yemiriladi yoki tirik organizmning ba'zi a'zolaridagi töqimalardan ma'lum bir qismi biror sababga köra (mas, xavfli ösmalarda) parçalanadi. Ösimliklarda A. hujayraning past t-ra ta'sirida, quritilganda, zaharli moddalar (xloroform, toluol va b.) ta'sir etib qurib qolganida, şuningdek töqimalarni mexanik usulda maydalaganda röy beradi. A. ba'zi texnologik jarayonlarda, tamaki, çoyni fermentlaşda, yem-xaşakni siloslaşda ham sodir böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОЛИЗ, аутолиз (авто... ва юн. lisis — емирилиш, парчаланиш) — ўсимлик ёки ҳайвон организмидаги тўқималарнинг ўз-ўзидан парчаланиши. А. организмдаги оқсил, углевод, ёг каби мураккаб моддаларнинг турли ферментлар таъсирида парчаланиши туфайли содир бўлади. А.да, асосан ўлган организмдаги тўқималар емирилади ёки тирик организмнинг баъзи аъзоларидаги тўқималардан маълум бир қисми бирор сабабга кўра (мас, хавфли ўсмаларда) парчаланади. Ўсимликларда А. ҳужайранинг паст т-ра таъсирида, қуритилганда, заҳарли моддалар (хлороформ, толуол ва б.) таъсир этиб қуриб қолганида, шунингдек тўқималарни механик усулда майдалаганда рўй беради. А. баъзи технологик жараёнларда, тамаки, чойни ферментлашда, ем-хашакни силослашда ҳам содир бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.