Avtomaşinist
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 130-b. — ziyouz.com
Avtomaşinist - poyezd haydaşda maşinist işini bajaruvçi avtomatik qurilma. Poyezdni soatiga 50 km dan tez haydaşda barça jarayonlarni töla avtomatlaştiruvçi avtomatik boşqariş tizimining muhim qismi. Poyezdlar orasi (intervali) qisqa bölgan hollarda (metropoliten, şahar atrofiga qatnaydigan poyezdlar va h.k.da) samarali hisoblanadi. A. harakat jadvalining aniq bajarilişini ta'minlaşga, tezlikni soatiga 5 km aniqlikda saqlab turişga, yetti xil tezlik içidan istalgan birini eng yuqori qiymatgaça çiqarişga, poyezd tezligini tez-tez özgartirib haydaşga imkon beradi. A. uçastkalarning poyezdlar ötkaziş imkoniyatini yaxşilaydi, maşinistning işini yengillaştiradi. A. tizimi harakatni boşqariş jarayonida qatnaşuvçi boşqa avtomatik tizimlar b-n doimiy boğliq böladi. U lokomotivdagi avtomatikaga ta'sir qiladi, avtodispetçer va avtoblokirovka «buyruq»lariga böysunadi. Özbekistonda istiqbolda A.temir yöl uçastkasi va umuman yöddagi qatnovni kompleks avtomatik boşqariş tizimining tarkibiy qismiga aylanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОМАШИНИСТ - поезд ҳайдашда машинист ишини бажарувчи автоматик қурилма. Поездни соатига 50 км дан тез ҳайдашда барча жараёнларни тўла автоматлаштирувчи автоматик бошқариш тизимининг муҳим қисми. Поездлар ораси (интервали) қисқа бўлган ҳолларда (метрополитен, шаҳар атрофига қатнайдиган поездлар ва ҳ.к.да) самарали ҳисобланади. А. ҳаракат жадвалининг аниқ бажарилишини таъминлашга, тезликни соатига 5 км аниқликда сақлаб туришга, етти хил тезлик ичидан исталган бирини энг юқори қийматгача чиқаришга, поезд тезлигини тез-тез ўзгартириб ҳайдашга имкон беради. А. участкаларнинг поездлар ўтказиш имкониятини яхшилайди, машинистнинг ишини енгиллаштиради. А. тизими ҳаракатни бошқариш жараёнида қатнашувчи бошқа автоматик тизимлар б-н доимий боғлиқ бўлади. У локомотивдаги автоматикага таъсир қилади, автодиспетчер ва автоблокировка «буйруқ»ларига бўйсунади. Ўзбекистонда истиқболда А.темир йўл участкаси ва умуман йўддаги қатновни комплекс автоматик бошқариш тизимининг таркибий қисмига айланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.