Avtomatik nazorat
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 127-b. — ziyouz.com
Avtomatik nazorat - avtomatik xabarlaş, ölçaş va rostlaş asboblari yordamida turli i.ç. jarayonlarini odam iştirokisiz tartibga solib turiş va qayd qilib boriş. A.n. texnologik jarayon parametrlari (qiymatlari) ning özgarişiga binoan maşina va apparatlarning boşqariş va tartibga soliş organlariga tez va aniq ta'sir etişini ta'minlovçi asosiy vositalardan biri. A.n.da ölçaş asboblari nazorat qilinayotgan parametrlarning qiymatlarini diagrammalarga yozib boradi yoki texnologiya jarayonini tartibga soluvçi, detallarni saralovçi va b. moslamalarga ta'sir etadi. Bunga differensial ölçaş usuli, örnini qoplab ölçaş usuli, köpriksimon ölçaş usuli va nol ölçaş usulini qöllab erişiladi. Bu usullarning hammasi ölçaş jarayonini pnevmatik (havo) yoki elektrik avtomatlaştirişga imkon beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОМАТИК НАЗОРАТ - автоматик хабарлаш, ўлчаш ва ростлаш асбоблари ёрдамида турли и.ч. жараёнларини одам иштирокисиз тартибга солиб туриш ва қайд қилиб бориш. А.н. технологик жараён параметрлари (қийматлари) нинг ўзгаришига биноан машина ва аппаратларнинг бошқариш ва тартибга солиш органларига тез ва аниқ таъсир этишини таъминловчи асосий воситалардан бири. А.н.да ўлчаш асбоблари назорат қилинаётган параметрларнинг қийматларини диаграммаларга ёзиб боради ёки технология жараёнини тартибга солувчи, деталларни сараловчи ва б. мосламаларга таъсир этади. Бунга дифференциал ўлчаш усули, ўрнини қоплаб ўлчаш усули, кўприксимон ўлчаш усули ва ноль ўлчаш усулини қўллаб эришилади. Бу усулларнинг ҳаммаси ўлчаш жараёнини пневматик (ҳаво) ёки электрик автоматлаштиришга имкон беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.