Avtomatizm
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126-b. — ziyouz.com
Avtomatizm — 1) psixologiyada — insonning ong nazoratisiz bajaradigan harakatlari. A. birlamçi va ikkilamçi böladi. Nafas oliş, yötaliş, aksa uriş kabi öz-özidan böladigan harakatlar birlamçi A.dir. Ikkilamçi A. dastavval ongli va muntazam harakatlarni maşq qilib takrorlaş natijasida paydo böladi (mas, yuriş). A. malaka va odatlarni yaratadi (q. Şartli refleks). 2) fiziologiyada — organ yoki ayrim hujayralarning taşqi sabablarga boğlanmay ritmik, davriy yoki nodavriy işlaş qobiliyati (hatto organizmdan ajratib olingan yurak va içak qovuzloğining qisqarişi, ba'zi epiteliy hujayralari «kipriklari»ning hilpillaşi, ösimlik hujayralaridagi protoplazma harakati va h.k.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОМАТИЗМ — 1) психологияда — инсоннинг онг назоратисиз бажарадиган ҳаракатлари. А. бирламчи ва иккиламчи бўлади. Нафас олиш, йўталиш, акса уриш каби ўз-ўзидан бўладиган ҳаракатлар бирламчи А.дир. Иккиламчи А. даставвал онгли ва мунтазам ҳаракатларни машқ қилиб такрорлаш натижасида пайдо бўлади (мас, юриш). А. малака ва одатларни яратади (қ. Шартли рефлекс). 2) физиологияда — орган ёки айрим ҳужайраларнинг ташқи сабабларга боғланмай ритмик, даврий ёки нодаврий ишлаш қобилияти (ҳатто организмдан ажратиб олинган юрак ва ичак қовузлоғининг қисқариши, баъзи эпителий ҳужайралари «киприклари»нинг ҳилпиллаши, ўсимлик ҳужайраларидаги протоплазма ҳаракати ва ҳ.к.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.