Avtomatlaştiriş texnika vositalari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 130-b. — ziyouz.com
Avtomatlaştiriş texnika vositalari — turli jarayonlarni avtomatlaştirişga imkon beruvçi asbob va qurilmalar. Vazifasi: a) texnologiya jarayonidagi parametrlarning özgarişi haqida nazorat signallarini qabul qiliş, b) axborotni uzatiş, v) axborotni özgartiriş va saqlaş, uni dasturdagi axborot b-n taqqoslaş va buyruq axborotini tuziş (axborotni işlab çiqiş), g) buyruq axborotini texnologik jarayonga tatbiq qiliş. Nazorat axborotni qabul qiliş vositalari (asboblar, qurilmalar, datçiklar) nazorat qilinuvçi parametr ta'sirini sezuvçi va şu parametrni mexaniq issiqlik, optik va elektr parametrlarga aylantirib beruvçi organlardan iborat. Axborotni uzatiş vositalari — aloqa liniyalari. Datçiklardan çikadigan signallar aloqa liniyalari orqali uzatiladi. Signallarni uzoq masofaga uzatiş uçun datçikdan çiqadigan signallar maxsus özgartirgiçlar yordamida uzatişga mos şaklga keltiriladi. Axborotni işlab çiqiş vositalari — registratorlar (qayd qilgiçlar), signalni özgartiruvçi qurilmalar, hisoblaş jihozlari va maşinalari, boşqariş va taqsimlaş qurilmalari, kommutatsiya (özgartiriş) uskunalari. Buyruq (komanda) axborotini uzatiş vositalari, asosan, nazorat axborotni uzatiş vositalariga öxşaydi. Axborotni texnologiya jarayoniga tatbiq etuvçi qurilmalar — buyruq signalini kuçaytiruvçi, uni ijro etuvçi elementlar va rostlovçi organlardan iborat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОМАТЛАШТИРИШ ТЕХНИКА ВОСИТАЛАРИ — турли жараёнларни автоматлаштиришга имкон берувчи асбоб ва қурилмалар. Вазифаси: а) технология жараёнидаги параметрларнинг ўзгариши ҳақида назорат сигналларини қабул қилиш, б) ахборотни узатиш, в) ахборотни ўзгартириш ва сақлаш, уни дастурдаги ахборот б-н таққослаш ва буйруқ ахборотини тузиш (ахборотни ишлаб чиқиш), г) буйруқ ахборотини технологик жараёнга татбиқ қилиш. Назорат ахборотни қабул қилиш воситалари (асбоблар, қурилмалар, датчиклар) назорат қилинувчи параметр таъсирини сезувчи ва шу параметрни механиқ иссиқлик, оптик ва электр параметрларга айлантириб берувчи органлардан иборат. Ахборотни узатиш воситалари — алоқа линиялари. Датчиклардан чикадиган сигналлар алоқа линиялари орқали узатилади. Сигналларни узоқ масофага узатиш учун датчикдан чиқадиган сигналлар махсус ўзгартиргичлар ёрдамида узатишга мос шаклга келтирилади. Ахборотни ишлаб чиқиш воситалари — регистраторлар (қайд қилгичлар), сигнални ўзгартирувчи қурилмалар, ҳисоблаш жиҳозлари ва машиналари, бошқариш ва тақсимлаш қурилмалари, коммутация (ўзгартириш) ускуналари. Буйруқ (команда) ахборотини узатиш воситалари, асосан, назорат ахборотни узатиш воситаларига ўхшайди. Ахборотни технология жараёнига татбиқ этувчи қурилмалар — буйруқ сигналини кучайтирувчи, уни ижро этувчи элементлар ва ростловчи органлардан иборат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.