Avtomobil dvigateli
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 132-b. — ziyouz.com
Avtomobil dvigateli - avtomobilni harakatga keltiruvçi qurilma. A.d. 2,3,4 va undan ortiq silindrli bölib, ular bir qator yoki «V» tartibida joylaştiriladi. Zamonaviy avtomobillardan eng keng tarqalgani porşenli içki yonuv dvigateli. Iş jarayoni böyiça ikki taktli dvigatel va tört taktli dvigatellarga, yonilğining alangalanişi böyiça uçqundan alangalanadigan karbyuratorli dvigatellarga va dvigatel silindrlarida yonilği öz-özidan alangalanadigan dizel dvigatellariga bölinadi. Karbyuratorli A.d.da karbyuratorda tayyorlanadigan benzin buğlari b-n havo aralaşmasidan iborat yonilği aralaşmasi silindrlarga uzatiladi. Dizel dvigatellarida silindrlarda qisilgan havoga yuqori bosimda dizel yonilğisi purkaladi. Zamonaviy A.d. silindrlar bloki, krivoşip-şatunli mexanizm, gaz taqsimlaş mexanizmi, sovitiş tizimi, moylaş tizimi, ta'minlaş tizimi (karbyuratorli dvigatelda yonuvçi aralaşma tayyorlab, uni silindrlarga kiritadi, dizellarda esa silindr içiga yonilğini purkaydi), öt oldiriş tizimi (karbyuratorli dvigatelda)dan iborat. Zamonaviy yengil avtomobillarning dvigateli quvvati 15 — 310 kVt gaça, yuk avtomobillariniki 220 kVt gaça böladi. Bulardan taşqari rotorli-porşenli, gaz-turbinali dvigatellar ham işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОМОБИЛЬ ДВИГАТЕЛИ - автомобилни ҳаракатга келтирувчи қурилма. А.д. 2,3,4 ва ундан ортиқ цилиндрли бўлиб, улар бир қатор ёки «V» тартибида жойлаштирилади. Замонавий автомобиллардан энг кенг тарқалгани поршенли ички ёнув двигатели. Иш жараёни бўйича икки тактли двигатель ва тўрт тактли двигателларга, ёнилғининг алангаланиши бўйича учқундан алангаланадиган карбюраторли двигателларга ва двигатель цилиндрларида ёнилғи ўз-ўзидан алангаланадиган дизель двигателларига бўлинади. Карбюраторли А.д.да карбюраторда тайёрланадиган бензин буғлари б-н ҳаво аралашмасидан иборат ёнилғи аралашмаси цилиндрларга узатилади. Дизель двигателларида цилиндрларда қисилган ҳавога юқори босимда дизель ёнилғиси пуркалади. Замонавий А.д. цилиндрлар блоки, кривошип-шатунли механизм, газ тақсимлаш механизми, совитиш тизими, мойлаш тизими, таъминлаш тизими (карбюраторли двигателда ёнувчи аралашма тайёрлаб, уни цилиндрларга киритади, дизелларда эса цилиндр ичига ёнилғини пуркайди), ўт олдириш тизими (карбюраторли двигателда)дан иборат. Замонавий енгил автомобилларнинг двигатели қуввати 15 — 310 кВт гача, юк автомобиллариники 220 кВт гача бўлади. Булардан ташқари роторли-поршенли, газ-турбинали двигателлар ҳам ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.