Avtomobil sporti
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 136-b. — ziyouz.com
Avtomobil sporti AVTOMOBIL SPORTI, avtomobil poygasi — sport avtomobillari va seriya l i avtomobillarda ötkaziladigan poyga, sport turi. Birinçi avtomobil poygasi 1894 y. 18 noyab.da Fransiyada Parij-Ruan-Parij yönalişi böyiça 1200 km masofada ötkazilgan. Qoidaga muvofiq tezlik çeklangan (soatiga 12,5 km) edi. Poyga aylanma şosselar, töğri şosselar, avtodrom, ippodrom, velodrom, stadionlarda ötkaziladi. Belgilangan masofada rekord qöyiş uçun maxsus poygalar ham ötkaziladi. Poygada qatnaşadigan avtomobillarning xalqaro tasnifi (asosiy mezon — avtomobil rusumi va dvigatelning iş hajmi) va texnika talablari vaqt-vaqti b-n özgarib turadi. Çet elda xahon çempionligi uçun aylanma şosselarda ötkaziladigan avtomobil poygalari va Yevropa çempionligi uçun ötkaziladigan avtoralli asosiy musobaqalar hisoblanadi. Xalqaro avtomobil federatsiyasi (1904 y.) taşkil etilgan. Jahon birinçiligi 1925 y.dan ötkazib kelinadi. 1965 y. noyab. da amerikalik poygaçi Kreg Bridlav reaktiv dvigatelli avtomobilda soatiga 966, 554 km tezlikda yöl bosib mutlaq rekord qöydi. A.s. böyiça sobiq Ittifoq birinçiligida Riga ş. da Özbekiston jamoasi 1978 y.da birinçi marta qatnaşdi. Özbekiston sportçilaridan Murodjon Qayumov eng yaxşi natija körsatdi. 1996 y. Özbekistonda birinçi marta Pskent ş. yaqinidagi «Ujniy» avtopoligonda tezlik rekordi örnatildi. V. Ye. Aleksandrov 100 km masofada örtaça 118 km/ soat tezlikka erişdi. 1997 y. şu joyda birinçi marta Özbekiston çempionati ötkazildi. Özbekistonda A.s.ning 264 ta seksiyasi bölib, 22395 kişi sportning şu turi b-n şuğullanadi. 116 947 kişi ommaviy sport razryadiga ega, 41 nafar sport ustaligiga nomzod, 10 nafar sport ustasi bor (1997).
Karimjon Mahkamjonov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОМОБИЛЬ СПОРТИ, автомобиль пойгаси — спорт автомобиллари ва серия л и автомобилларда ўтказиладиган пойга, спорт тури. Биринчи автомобиль пойгаси 1894 й. 18 нояб.да Францияда Париж-Руан-Париж йўналиши бўйича 1200 км масофада ўтказилган. Қоидага мувофиқ тезлик чекланган (соатига 12,5 км) эди. Пойга айланма шосселар, тўғри шосселар, автодром, ипподром, велодром, стадионларда ўтказилади. Белгиланган масофада рекорд қўйиш учун махсус пойгалар ҳам ўтказилади. Пойгада қатнашадиган автомобилларнинг халқаро таснифи (асосий мезон — автомобиль русуми ва двигателнинг иш ҳажми) ва техника талаблари вақт-вақти б-н ўзгариб туради. Чет элда хаҳон чемпионлиги учун айланма шосселарда ўтказиладиган автомобиль пойгалари ва Европа чемпионлиги учун ўтказиладиган авторалли асосий мусобақалар ҳисобланади. Халқаро автомобиль федерацияси (1904 й.) ташкил этилган. Жаҳон биринчилиги 1925 й.дан ўтказиб келинади. 1965 й. нояб. да америкалик пойгачи Крэг Бридлав реактив двигателли автомобилда соатига 966, 554 км тезликда йўл босиб мутлақ рекорд қўйди. А.с. бўйича собиқ Иттифоқ биринчилигида Рига ш. да Ўзбекистон жамоаси 1978 й.да биринчи марта қатнашди. Ўзбекистон спортчиларидан Муроджон Қаюмов энг яхши натижа кўрсатди. 1996 й. Ўзбекистонда биринчи марта Пскент ш. яқинидаги «Ужний» автополигонда тезлик рекорди ўрнатилди. В. Е. Александров 100 км масофада ўртача 118 км/ соат тезликка эришди. 1997 й. шу жойда биринчи марта Ўзбекистон чемпионати ўтказилди. Ўзбекистонда А.с.нинг 264 та секцияси бўлиб, 22395 киши спортнинг шу тури б-н шуғулланади. 116 947 киши оммавий спорт разрядига эга, 41 нафар спорт усталигига номзод, 10 нафар спорт устаси бор (1997).
Каримжон Маҳкамжонов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.