Avtotipiya
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 141-b. — ziyouz.com
Avtotipiya (avto ... va yun. tupos -nusxa, qolip) — 1) rangli tasvirlarning hamma tusini asliday çop etiş uçun fotomexanik yöl b-n maxsus bosma qolip (klişe) tayyorlaş usuli. A.da original rastr deb ataluvçi tur (şişa plastikalarga tuşirilgan qora kataklar) orqali suratga olinadi. Originalning eng oçiq rangli yeridan aks etgan nurlar rastr kataklaridan ötib, negativda eng katta nuqtalar, qora (töq) yeridan aks etgan nurlar esa eng kiçik nuqtalar hosil qiladi. Boşqa yerlardan qaytgan nurlar oç-töqligiga qarab negativda turli kattalikdagi nuqtalar şaklida aks etadi. Bunday negativdan tayyorlangan klişeda ham, undan foydalanib bosilgan nusxada ham tasvir son-sanoqsiz nuqtalardan iborat böladi. Ammo köz nuqtalar orasidagi böşliqni ilğamaydi, nuqtalar yaxlit bölib tuyuladi. Nuqtalarning ziçroq joylari töqroq, siyrakroq joylari oçroq bölib körinadi. A.dan fotosurat, qalam yoki böyoqda çizilgan rasm va h.k.ni çop etişda foydalaniladi;
2) rastrli klişedan olingan nusxa.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АВТОТИПИЯ (авто ... ва юн. tupos -нусха, қолип) — 1) рангли тасвирларнинг ҳамма тусини аслидай чоп этиш учун фотомеханик йўл б-н махсус босма қолип (клише) тайёрлаш усули. А.да оригинал растр деб аталувчи тур (шиша пластикаларга туширилган қора катаклар) орқали суратга олинади. Оригиналнинг энг очиқ рангли еридан акс этган нурлар растр катакларидан ўтиб, негативда энг катта нуқталар, қора (тўқ) еридан акс этган нурлар эса энг кичик нуқталар ҳосил қилади. Бошқа ерлардан қайтган нурлар оч-тўқлигига қараб негативда турли катталикдаги нуқталар шаклида акс этади. Бундай негативдан тайёрланган клишеда ҳам, ундан фойдаланиб босилган нусхада ҳам тасвир сон-саноқсиз нуқталардан иборат бўлади. Aммo кўз нуқталар орасидаги бўшлиқни илғамайди, нуқталар яхлит бўлиб туюлади. Нуқталарнинг зичроқ жойлари тўқроқ, сийракроқ жойлари очроқ бўлиб кўринади. А.дан фотосурат, қалам ёки бўёқда чизилган расм ва ҳ.к.ни чоп этишда фойдаланилади;
2) растрли клишедан олинган нусха.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.