Axborotni öqiş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 813-b. — ziyouz.com
Axborotni öqiş (kibernetikada)—turli xil axborot uzatuvçilaridan kelgan axborotni elektron-raqamli hisoblaş maşinalariga kiri-tiş uçun moslaş. Biror masala haqidagi turli xil axborotlarni. ya'ni dastlab-ki ma'lumotlar, masalani yeçiş dasturi, masala yeçimining natijalarini sonlar yoki komanda (buyruq)lar şaklida maşinaga kiritişda foydalaniladi. Axborotni perfolenta (teşik-teşik lentalar) yoki perfokartalar vositasida uzatiş usullari keng tarqalgan. Perfokarta örami kiriş qurilmasiga solinadi va maşina uni navbat b-n tortib, çötkalarning kontakt tizimida «paypaslab» köradi. Kartaning ayni şu joyida teşik (karta teşigi) bor yoki yöq ekaniga qarab, maşinaga elektr signal yuboruvçi kontakt tutaşadi yoki tutaşmaydi. Buning ta'sirida maşina xotirasida kod qayd qilinadi. A. ö.ning perfokartalardan foydalanişga asoslangan bunday elektr-mexanik usulidan taşqari fotoelementlar yoki fotodiodlar yordamida öqiş usuli ham bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АХБОРОТНИ ЎҚИШ (кибернетикада)—турли хил ахборот узатувчиларидан келган ахборотни электрон-рақамли ҳисоблаш машиналарига кири-тиш учун мослаш. Бирор масала ҳақидаги турли хил ахборотларни. яъни дастлаб-ки маълумотлар, масалани ечиш дастури, масала ечимининг натижаларини сонлар ёки команда (буйруқ)лар шаклида машинага киритишда фойдаланилади. Ахборотни перфолента (тешик-тешик ленталар) ёки перфокарталар воситасида узатиш усуллари кенг тарқалган. Перфокарта ўрами кириш қурилмасига солинади ва машина уни навбат б-н тортиб, чўткаларнинг контакт тизимида «пайпаслаб» кўради. Картанинг айни шу жойида тешик (карта тешиги) бор ёки йўқ эканига қараб, машинага электр сигнал юборувчи контакт туташади ёки туташмайди. Бунинг таъсирида машина хотирасида код қайд қилинади. А. ў.нинг перфокарталардан фойдаланишга асосланган бундай электр-механик усулидан ташқари фотоэлементлар ёки фотодиодлар ёрдамида ўқиш усули ҳам бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.