Axtalaş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 820-b. — ziyouz.com
Axtalaş AXTALAŞ, biçiş — urğoçi va erkak hayvonlarning jinsiy bezlarini olib taşlaş, ularni bepuşt qiliş yoki jinsiy faoliyatini tuxtatiş maqsadlarida erkak hayvonlarning uruğ tizimçasini uziş. Hayvonlar xöjalik hamda davolaş maqsadlarida axtalanadi. Axtalangan hayvon yuvoş bölib qoladi, tez semiradi, göşti sifati yaxşilanadi, qöylar köp jun beradi. A. operatsiyasi oçiq usulda — moyak xaltaçasini batamom yorib, yopiq usulda — xaltaçani töliq yormasdan turib moyaklarni oliş, qonsiz usulda— moyaklarni qoldirib, uruğ yölini uziş va qonli usulda — xaltaçani butunlay kesib taşlaş yöllari b-n ötkaziladi. Odatda, ayğirlar 2 — 3 yoşda, buqaçalar 3 — 6 oyligida, tuyalar 2,5 — 3 yoşda, qöçqorlar 2 — 4 oyligida axtalanadi. Çöçqa, quyon, tovuq, sigir, biyalar ham axtalanadi. Erkak hayvonlarni A. orxiektomiya, urğoçilarini A. ovariektomiya deyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АХТАЛАШ, бичиш — урғочи ва эркак ҳайвонларнинг жинсий безларини олиб ташлаш, уларни бепушт қилиш ёки жинсий фаолиятини тухтатиш мақсадларида эркак ҳайвонларнинг уруғ тизимчасини узиш. Ҳайвонлар хўжалик ҳамда даволаш мақсадларида ахталанади. Ахталанган ҳайвон ювош бўлиб қолади, тез семиради, гўшти сифати яхшиланади, қўйлар кўп жун беради. А. операцияси очиқ усулда — мояк халтачасини батамом ёриб, ёпиқ усулда — халтачани тўлиқ ёрмасдан туриб моякларни олиш, қонсиз усулда— моякларни қолдириб, уруғ йўлини узиш ва қонли усулда — халтачани бутунлай кесиб ташлаш йўллари б-н ўтказилади. Одатда, айғирлар 2 — 3 ёшда, буқачалар 3 — 6 ойлигида, туялар 2,5 — 3 ёшда, қўчқорлар 2 — 4 ойлигида ахталанади. Чўчқа, қуён, товуқ, сигир, биялар ҳам ахталанади. Эркак ҳайвонларни А. орхиэктомия, урғочиларини А. овариэктомия дейилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.