Aydaxo
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 233–234-b. — ziyouz.com
Aydaxo — AQŞ şim.-ğarbidagi ştat. Katta qismi toğlardan iborat. Şim. va markazida Qoyali toğlar, şarqida Kolumbiya platosi, jan.da Sneyk daryosi tekisligi bor. Mayd. 216,4 ming km2. Aholisi 1,1 mln. kişi (1992), jum-ladan, şahar aholisi 47,5%. Ma'muriy markazi — Boyse ş. 3 mingga yaqin mahalliy xalq — indeyslar bor. Şim. qismida konçilik sanoati va rangli metallurgiya (qurğoşin, pyx), jan. qismida suğoriladigan dehqonçilik (Sneyk daryosi va uning irmoqlari vodiylarida) iqtisodiyotining asosini taşkil etadi. Suğoriladigan ekin maydoni işlanadigan yerlarning 1/3 qismini band qilgan. Asosiy ekinlari: kartoşka (ekin maydoni jihatidan AQŞ da 1-örinda, yalpi hosili jihatidan 2-örinda turadi); qand lavlagi (AQŞda qand lavlagining 1Ğ10 qismi), buğdoy va yem-xaşak ekinlari ekiladi. Boğdorçilik, yaylov çorvaçiligi rivojlangan. Q.x. tovar mahsulotining yarmiga yaqinini çorvaçilik beradi. A.da kumuş, rux va qörğoşin qazib çiqariladi. Fosforit zaxirasi katta. Işlab beruvçi sanoatda asosiy tarmoqlari — rangli metallurgiya (Kellogg), oziq-ovqat sanoati, örmonçilik. Ştatning markaziy qismida atom energiyasi sohasida ilmiy iş olib boradigan yirik markaz bor. Turizm (Quyoş vodiysi va b.) rivojlangan, kurort köp. Amerikani ğarbdan şarqqa kesib ötadigan 2 ta t.y. magistrali A.dan ötadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЙДАХО — АҚШ шим.-ғарбидаги штат. Катта қисми тоғлардан иборат. Шим. ва марказида Қояли тоғлар, шарқида Колумбия платоси, жан.да Снейк дарёси текислиги бор. Майд. 216,4 минг км2. Аҳолиси 1,1 млн. киши (1992), жум-ладан, шаҳар аҳолиси 47,5%. Маъмурий маркази — Бойсе ш. 3 мингга яқин маҳаллий халқ — индейслар бор. Шим. қисмида кончилик саноати ва рангли металлургия (қурғошин, pyx), жан. қисмида суғориладиган деҳқончилик (Снейк дарёси ва унинг ирмоқлари водийларида) иқтисодиётининг асосини ташкил этади. Суғориладиган экин майдони ишланадиган ерларнинг 1/3 қисмини банд қилган. Асосий экинлари: картошка (экин майдони жиҳатидан АҚШ да 1-ўринда, ялпи ҳосили жиҳатидан 2-ўринда туради); қанд лавлаги (АҚШда қанд лавлагининг 1Ғ10 қисми), буғдой ва ем-хашак экинлари экилади. Боғдорчилик, яйлов чорвачилиги ривожланган. Қ.х. товар маҳсулотининг ярмига яқинини чорвачилик беради. А.да кумуш, рух ва қўрғошин қазиб чиқарилади. Фосфорит захираси катта. Ишлаб берувчи саноатда асосий тармоқлари — рангли металлургия (Келлогг), озиқ-овқат саноати, ўрмончилик. Штатнинг марказий қисмида атом энергияси соҳасида илмий иш олиб борадиган йирик марказ бор. Туризм (Қуёш водийси ва б.) ривожланган, курорт кўп. Американи ғарбдан шарққа кесиб ўтадиган 2 та т.й. магистрали А.дан ўтади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.