Ayiq öyin
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 236-b. — ziyouz.com
Ayiq öyin (ayiqbozlik) - xalq tomoşalarining bir turi. A.ö. Özbekistonda qadimdan maşhur. 19-a. da Buxoroda Ikrom bobo degan atokuş ayiqboz ötgan. U bir qora ayiq b-n ikki maymun öynatgan. Ayiq öz egasining aytganini itoatkorlik b-n bajarib, tomoşabinlarga yengilgina ökirar, ta'zim qilar, ayiqboz b-n kuraşar, maymunlar b-n quvlaşardi. Bundan taşqari, u tannoz ayolning oynaga qarab pardoz qilişi, dangasaning yumalab yotişi, ayolning bola emizişi, kampirning harakatlari kabi kulgili öyinlarni bajargan. Şörolar davrida ham ançagaça A.ö. davom etib keldi. Mas, asakalik Melivoy Mirsaidovning ayiq öynatişi juda maroqli bölgan. 50-y.lardan A.ö. sirk tomoşasining tarkibiy qismiga aylandi. Keyingi yillarda öşlik Şerali polvon Ötbosarov (1904—85), xorazmlik Rustam Matjonov (1963), namanganlik Ne'matjon Mamatovlar (1939) ijodi diqqatga sazovor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЙИҚ ЎЙИН (айиқбозлик) - халқ томошаларининг бир тури. А.ў. Ўзбекистонда қадимдан машҳур. 19-а. да Бухорода Икром бобо деган атокуш айиқбоз ўтган. У бир қора айиқ б-н икки маймун ўйнатган. Айиқ ўз эгасининг айтганини итоаткорлик б-н бажариб, томошабинларга енгилгина ўкирар, таъзим қилар, айиқбоз б-н курашар, маймунлар б-н қувлашарди. Бундан ташқари, у танноз аёлнинг ойнага қараб пардоз қилиши, дангасанинг юмалаб ётиши, аёлнинг бола эмизиши, кампирнинг ҳаракатлари каби кулгили ўйинларни бажарган. Шўролар даврида ҳам анчагача А.ў. давом этиб келди. Мас, асакалик Меливой Мирсаидовнинг айиқ ўйнатиши жуда мароқли бўлган. 50-й.лардан А.ў. цирк томошасининг таркибий қисмига айланди. Кейинги йилларда ўшлик Шерали полвон Ўтбосаров (1904—85), хоразмлик Рустам Матжонов (1963), наманганлик Неъматжон Маматовлар (1939) ижоди диққатга сазовор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.