Ayiqmurut
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 237-b. — ziyouz.com
Ayiqmurut AYIQMURUT, xirsmurut (Purus regelii) — ra'nodoşlar oilasiga mansub past böyli daraxt. Örta Osiyo (Fapbiy Tyanşan, Pomir-Oloy)da tarqalgan. Toşkent, Samarqand, Surxondaryo va Qaşqadaryo viloyatlarida ösadi. A. noqulay, suvsiz, toşloq şaroitda, quruq toğ yon bağirlarida va hatto qoyalarning yoriqlarida ham uçraydi. Apr.da gullab, avg.ning oxiri va sent. boşlarida pişadi. Mevasi dumaloq, qattiq, diametri 2—3 sm. A.ning mevasi uzilib, 10—12 kun ötgaç, yumşab şira tortganidan söng iste'mol qilinadi. Mevasining qaynatmasidan tomoq oğriğini davolaş va yuqumli kasalliklarning oldini olişda foydalaniladi. A.dan payvandtag sifatida, yangi nok navlari yetiştirişda, quruqtuproqli jan. toğ yon bağirlarini özlaştirişda va manzarali ösimlik sifatida foydalaniş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЙИҚМУРУТ, хирсмурут (Purus regelii) — раънодошлар оиласига мансуб паст бўйли дарахт. Ўрта Осиё (Fapбий Тяньшан, Помир-Олой)да тарқалган. Тошкент, Самарқанд, Сурхондарё ва Қашқадарё вилоятларида ўсади. А. ноқулай, сувсиз, тошлоқ шароитда, қуруқ тоғ ён бағирларида ва ҳатто қояларнинг ёриқларида ҳам учрайди. Апр.да гуллаб, авг.нинг охири ва сент. бошларида пишади. Меваси думалоқ, қаттиқ, диаметри 2—3 см. А.нинг меваси узилиб, 10—12 кун ўтгач, юмшаб шира тортганидан сўнг истеъмол қилинади. Мевасининг қайнатмасидан томоқ оғриғини даволаш ва юқумли касалликларнинг олдини олишда фойдаланилади. А.дан пайвандтаг сифатида, янги нок навлари етиштиришда, қуруқтупроқли жан. тоғ ён бағирларини ўзлаштиришда ва манзарали ўсимлик сифатида фойдаланиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.