Ayiqtovondoşlar

Ayiqtovondoşlar N D O Ş L A R (Ranuncula-seaye) — ikkipallalilar sinfining ayritojlilar kenja sinfiga mansub ösimliklar oilasi. A. asosan köp yillik (ba'zilari bir yillik) öt. Buta yoki çala buta turlari ham uçraydi. Barglari ketma-ket (ba'zi turlarida qarama-qarşi) örnaşgan, köpinça yon bargçasiz, panjasimon — öyma yoki qirqma, oddiy (ba'zilarida murakkab). Gullari ikki jinsli, köpçilik turlarida töğri (aktinomorf), ayrim turlarida qiyşiq (zigomorf). Gulqörğoni oddiy yoki qöşqavat. Sallagul (Paeonia), suvyiğar (Aquilegia), parpi (Aconitum), isfarak (Delphinium), ayiktovon (Ranunculus) kabi turkumlarga mansub ösimliklarning gulkosasi, köpçilik turlarida esa gultojlari ham beş bargli. Aksariyat turlarida çangçi va uruğçilar köp. Mevalari — bargak yoki yonğoqça, kamdan-kam hollarda kösakça şaklida. A.ning 1500 ga yaqin turi bor. Tropik zonadan boşlab şim.dagi barça mintaqalarda uçraydi. Markaziy Osiyoda 200 dan ziyod turi (25 turkumi) bor. Özbekistonda A.ning ayiktovon, isfarak, pufanak (Anemone), adonis (Adonis), suvyiğar kabi turkumlariga mansub juda köp turlari ösadi. Ba'zilari, mas, sallagul, isfarak, suvyiğar xuşmanzara ösimlik, ayrimlari esa, mas, adonis, ayiqtovon, parpilar dorivor ösimlik. A.ning ayiqtovon, parpi singari turkumlariga mansub turlarning tarkibida zaharli moddalar (alkaloid va glikozidlar) bor. Şu sababli bundam ösimliklar ösgan ötloqlarda mol boqiş xavfli.