Ayniyat qonuni

Ayniyat qonuni - töğri, mantiqiy fikrlaşning muhim qonunlaridan biri. A.q. mantiq fani (formal mantiq)da örganiladi. A.q. ham tafakkurning boşqa qonun va şakllari singari predmet, hodisalarning ma'lum obyektiv xususiyat va munosabatlarini aks ettiradi. Predmetlarning nisbiy mustaqillikka ega böliş xususiyati, ma'lum davr içida ma'lum muayyanlikni saqlab qolişi, ma'lum aniq mazmun va şaklga ega bölişi, boşqa narsalardan farq qilib turişi inson tafakkurida bir neça minglab yillar davomida qayta-qayta aks etişi jarayonida A.q. şaklida ifodalangan. Bu qonun böyiça muhokamada, munozarada har bir fikr, har bir tuşunça özining boşlanğiç ma'nosini özgartirmasligi, aynan saqlanib qolişi, aniq, ravşan bölişi lozim. A.q. talablariga rioya etilmasa, fikrlaş noaniq böladi, tuşunçalar almaştirib yuboriladi, natijada tafakkur obyektiv reallikni töğri aks ettira olmaydi, haqiqatni bilib bölmaydi. Faqat mantiqiy, tafakkur uçun xos bölgan bu qonunning mazmunini keng ma'noda işlatiş, obyektiv reallikka köçiriş metafizikaga olib boradi. Bu qonun mantiqda A=A şaklida ifodalanadi.