Azotli iprit
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 225-b. — ziyouz.com
Azotli iprit — organik birikma, rangsiz suyuqlik. Suvda yomon, organik erituvçilarda yaxşi eriydi. A.i. iprit (dixlordietilsulfid)dan tarkibidagi oltingugurt örniga kiritilgan azot b-n farq qiladi. Ularning kimyoviy xossalari molekulasi tarkibida uçlamçi azot atomi va galogen atomi bölişiga boğliq. A.i. mineral kislotalar ta'sirida suvda eriydigan, pikrin kislota ta'sirida esa suvda kam eriydigan tuz hosil qiladi. U me'da-içak, nafas yöllarini kuçli zaharlaş va terini yaralantiriş xususiyatiga ega. Bunday moddalar hujayra bölinişini susaytirgani uçun köpçiligi (embixin, novembixin va b.) tibbiyotda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЗОТЛИ ИПРИТ — органик бирикма, рангсиз суюқлик. Сувда ёмон, органик эритувчиларда яхши эрийди. А.и. иприт (дихлордиэтилсульфид)дан таркибидаги олтингугурт ўрнига киритилган азот б-н фарқ қилади. Уларнинг кимёвий хоссалари молекуласи таркибида учламчи азот атоми ва галоген атоми бўлишига боғлиқ. А.и. минерал кислоталар таъсирида сувда эрийдиган, пикрин кислота таъсирида эса сувда кам эрийдиган туз ҳосил қилади. У меъда-ичак, нафас йўлларини кучли заҳарлаш ва терини яралантириш хусусиятига эга. Бундай моддалар ҳужайра бўлинишини сусайтиргани учун кўпчилиги (эмбихин, новэмбихин ва б.) тиббиётда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.