Baçadondan taşqari homiladorlik
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 155–156-b. — ziyouz.com
Baçadondan taşqari homiladorlik — uruğlangan tuxum hujayraning baçadondan taşqarida taraqqiy etişi. Uruğlangan tuxum hujayraning payvandlangan joyiga qarab, homila baçadon nayining özida (B. t. h.ning şu xily eng köp uçraydi), tuxumdon yoki qorin böşliğida, şuningdek baçadonning rudimentar şoxida rivojlanişi mumkin. Baçadon naylarida yalliğlanişga xos özgarişlar (çandiq va b.) böli-şi oqibatida ular özining asosiy funkiiyasi, ya'ni uruğlangan tuxum hujayrani baçadon böşliğiga ötkaziş qobiliyatini yöqotadi (q. Homşşdorlik), natijada uruğlangan tuxum hujayra şu joyning özida taraqqiy etadi. Köpinça ayollar jinsiy a'zolari kasalliklari (polip, ösma va b.), infantilizm (jinsiy a'zolarning yetilmay qolişi), bot-bot bola oldiriş, bolani uzoq vaqt emiziş va b. sabab böladi. Kasallikning keçişi va belgilari uning xili, bos-qiçi hamda homiladorlikning muddatiga boğliq. B. t. h.ning xamma xilida xam kindan qonli çiqindi ajraladi, ba'zan qon ketişi, qorin pastila oğriq, böşaşiş, boş aylanişi, köngil aynişi, rang öçişi kuzatiladi. B. t. h. baçadon nayida bölsa, homiladorlikning 4 — 6 haftasida nay yoriladi, bunda qorin pastila çidab bölmaydigan oğriq bölib, hatto huşdan ketiş mumkin. Köp qon ketişi tufayli qon bosimi pasayadi, tomir tez, lekin bilinar-bilin-mas u radi. Oğirroqhollarda şok röy berişi mumkin. B. t. h.ga gumon qilinganda ayol darhol kasalxonaga yotqiziladi va jarroxlik usuli b-n davolanadi. Operatsiyadan keyin ma'lum muddatgaça yalliğlaniş kasalliklarini öz vaqtida da-volatiş, vaqt-vaqti b-n muntazam tibbiy (asosan akuşerginekolog) körikdan ötib turiş B. t. h.ning oldini olişda juda muhim ahamiyat kasb etadi.
Ad.-.Skyorovya I. S.Şevçenko T. K., Aktualnöye problemö akuşerskoy patologii, T., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЧАДОНДАН ТАШҚАРИ ҲОМИЛАДОРЛИК — уруғланган тухум ҳужайранинг бачадондан ташқарида тараққий этиши. Уруғланган тухум ҳужайранинг пайвандланган жойига қараб, ҳомила бачадон найининг ўзида (Б. т. ҳ.нинг шу хилй энг кўп учрайди), тухумдон ёки қорин бўшлиғида, шунингдек бачадоннинг рудиментар шохида ривожланиши мумкин. Бачадон найларида яллиғланишга хос ўзгаришлар (чандиқ ва б.) бўли-ши оқибатида улар ўзининг асосий функиияси, яъни уруғланган тухум ҳужайрани бачадон бўшлиғига ўтказиш қобилиятини йўқотади (қ. Ҳомшшдорлик), натижада уруғланган тухум ҳужайра шу жойнинг ўзида тараққий этади. Кўпинча аёллар жинсий аъзолари касалликлари (полип, ўсма ва б.), инфантилизм (жинсий аъзоларнинг етилмай қолиши), бот-бот бола олдириш, болани узоқ вақт эмизиш ва б. сабаб бўлади. Касалликнинг кечиши ва белгилари унинг хили, бос-қичи ҳамда ҳомиладорликнинг муддатига боғлиқ. Б. т. ҳ.нинг хамма хилида хам киндан қонли чиқинди ажралади, баъзан қон кетиши, қорин пастила оғриқ, бўшашиш, бош айланиши, кўнгил айниши, ранг ўчиши кузатилади. Б. т. ҳ. бачадон найида бўлса, ҳомиладорликнинг 4 — 6 ҳафтасида най ёрилади, бунда қорин пастила чидаб бўлмайдиган оғриқ бўлиб, ҳатто ҳушдан кетиш мумкин. Кўп қон кетиши туфайли қон босими пасаяди, томир тез, лекин билинар-билин-мас у ради. Оғирроқҳолларда шок рўй бериши мумкин. Б. т. ҳ.га гумон қилинганда аёл дарҳол касалхонага ётқизилади ва жаррохлик усули б-н даволанади. Операциядан кейин маълум муддатгача яллиғланиш касалликларини ўз вақтида да-волатиш, вақт-вақти б-н мунтазам тиббий (асосан акушергинеколог) кўрикдан ўтиб туриш Б. т. ҳ.нинг олдини олишда жуда муҳим аҳамият касб этади.
Ад.-.Скйоровя И. С.Шевченко Т. К., Актуальнўе проблемў акушерской патологии, Т., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.