Badböylar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 10-b. — ziyouz.com
Badböylar BADBÖYLAR, skunslar (Mephitinae) — susarlar kenja oilasiga mansub sut emizuvçilar. Anal bezlari yirtqiç hayvonlarni çöçitadigan juda badböy hidli suyuqlik işlab çiqaradi. 9—11 turi, 3 uruği (çipor B.— SpUogale, çöçqaburun B.— Conepatus, yöl-yöl B.— Mephitis) ma'lum. Yöl-yöl B. tanasining uz. 28—38 sm, möynasi qalin, yumşoq, qoramtir-qönğir rangda. Tanasining orqa tomonida boşidan dumigaça keng yöli borligi tufayli uzoqdan közga taşlanadi. Xavf tuğilganda anal bezidan közga ta'sir qiladigan suyuqpik saçratadi. Örmon, çöl va daşt mintaqalarida yozda yakka-yakka, qişda töda bölib yaşaydi. Şim. hududlarida qişki uyquga ketadi. Odatda keçasi faol hayot keçiradi. Ösimliklarning mevasi, mayda umurtqali hayvonlar va haşarotlar b-n oziqlanadi. Urğoçilari uyasida bir yilda bir marta 4—10 ta bola tuğadi. Bolalari bir yildan söng voyaga yetadi. Yöl-yöl B. qimmatbaho möyna beradigan hayvon, maxsus fermalarda köpaytiriladi. Çipor B. 2 turni öz içiga oladi, oğirligi 1 kg dan oşmaydi. Juni juda yumşoq, qora rangda, yirik oq doğlari böladi. Dumidagi yunglari uzun, tumşuğida kalta. AQŞning jan. va Markaziy Amerikada tarqalgan. Çöçqaburun B. 6—7 turdan iborat. Jan. Amerikada tarqalgan. Tanasining uz. 30—49 sm, dumi 16— 41 sm, oğirligi 2,3—4,5 kg. Juni oq va qora. Oqburun B. (S. leuconotus) tanasi va boşi qora, orqa qismi, dumi va tumşuğining uçi oq rangli.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАДБЎЙЛАР, скунслар (Mephitinae) — сусарлар кенжа оиласига мансуб сут эмизувчилар. Анал безлари йиртқич ҳайвонларни чўчитадиган жуда бадбўй ҳидли суюқлик ишлаб чиқаради. 9—11 тури, 3 уруғи (чипор Б.— SpUogale, чўчқабурун Б.— Conepatus, йўл-йўл Б.— Mephitis) маълум. Йўл-йўл Б. танасининг уз. 28—38 см, мўйнаси қалин, юмшоқ, қорамтир-қўнғир рангда. Танасининг орқа томонида бошидан думигача кенг йўли борлиги туфайли узоқдан кўзга ташланади. Хавф туғилганда анал безидан кўзга таъсир қиладиган суюқпик сачратади. Ўрмон, чўл ва дашт минтақаларида ёзда якка-якка, қишда тўда бўлиб яшайди. Шим. ҳудудларида қишки уйқуга кетади. Одатда кечаси фаол ҳаёт кечиради. Ўсимликларнинг меваси, майда умуртқали ҳайвонлар ва ҳашаротлар б-н озиқланади. Урғочилари уясида бир йилда бир марта 4—10 та бола туғади. Болалари бир йилдан сўнг вояга етади. Йўл-йўл Б. қимматбаҳо мўйна берадиган ҳайвон, махсус фермаларда кўпайтирилади. Чипор Б. 2 турни ўз ичига олади, оғирлиги 1 кг дан ошмайди. Жуни жуда юмшоқ, қора рангда, йирик оқ доғлари бўлади. Думидаги юнглари узун, тумшуғида калта. АҚШнинг жан. ва Марказий Америкада тарқалган. Чўчқабурун Б. 6—7 турдан иборат. Жан. Америкада тарқалган. Танасининг уз. 30—49 см, думи 16— 41 см, оғирлиги 2,3—4,5 кг. Жуни оқ ва қора. Оқбурун Б. (С. leuconotus) танаси ва боши қора, орқа қисми, думи ва тумшуғининг учи оқ рангли.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.