Baden-Vyurtemberg
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 11-b. — ziyouz.com
Baden-Vyurtemberg - GFRning jan.-ğarbidagi yeri. Mayd. 35,7 ming km2. Aholisi 9,8 mln. kişi (1991). Ma'muriy markazi — Ştutgart ş. B.-V. yer yuzasi örtaça balandlikdagi toğlar, Reyn va Dunay daryolari havzasida. Relyefi pasttekislik (Yuqori Reyn), qirlar, örmonli toğlar (Şvarsvald), soyliklardan iborat. Jan.da Boden köli bor. Yiliga 700 mm yoğin yoğadi. Asosiy daryolari Reyn va uning boş irmoği Nekkar, jan.-şarqida Dunayning boş qismi oqib ötadi. Sanoati rivojlangan. B.-V. hududida toştuz (Xeylbronn) va kaliy tuzi (Freyburgdan jan.da), temir rudasi (Şvabiya Albi) va polimetall rudalari (Şvarsvald), neft hamda gaz (Yuqori Reyn pasttekisligi) qazib çiqariladi. Bir qança GES qurilgan. Maşinasozlik, ayniqsa avtomobilsozlik, elektrotexnika, q.x. maşinasozligi, kemasozlik, aviaraketa (Ştutgart, Mangeymda), stanoksozlik va vagonsozlik (Fridrixsxafenda) sanoatlari rivojlangan. Töqimaçilik, kimyo, poligrafiya, neftni qayta işlaş sanoatlari ham bor. Toğli joylarida soatsozlik va zargarlik hamda muzika asboblari işlaş taraqqiy qilgan. Q.x.da köproq donli ekinlar, qand lavlagi, tamaki va qulmoq yetiştiriladi. Yuqori Reyn, Nekkar vodiysi va Boden köli sohilida tokçilik rivojlangan. Yirik şaharlar atrofida sut çorvaçiligi yetakçi örin tutadi. Reyn, Nekkar daryolarida va Boden kölida kema qatnaydi. B.-V.da maşhur Baden-Baden va Badenveylar balneologik kurortlari mavjud. Geydelberg, Freyburg va Tyubingenda un-tlar bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАДЕН-ВЮРТЕМБЕРГ - ГФРнинг жан.-ғарбидаги ери. Майд. 35,7 минг км2. Аҳолиси 9,8 млн. киши (1991). Маъмурий маркази — Штутгарт ш. Б.-В. ер юзаси ўртача баландликдаги тоғлар, Рейн ва Дунай дарёлари ҳавзасида. Рельефи пасттекислик (Юқори Рейн), қирлар, ўрмонли тоғлар (Шварцвальд), сойликлардан иборат. Жан.да Боден кўли бор. Йилига 700 мм ёғин ёғади. Асосий дарёлари Рейн ва унинг бош ирмоғи Неккар, жан.-шарқида Дунайнинг бош қисми оқиб ўтади. Саноати ривожланган. Б.-В. ҳудудида тоштуз (Хейльбронн) ва калий тузи (Фрейбургдан жан.да), темир рудаси (Швабия Альби) ва полиметалл рудалари (Шварцвальд), нефть ҳамда газ (Юқори Рейн пасттекислиги) қазиб чиқарилади. Бир қанча ГЭС қурилган. Машинасозлик, айниқса автомобилсозлик, электротехника, қ.х. машинасозлиги, кемасозлик, авиаракета (Штутгарт, Мангеймда), станоксозлик ва вагонсозлик (Фридрихсхафенда) саноатлари ривожланган. Тўқимачилик, кимё, полиграфия, нефтни қайта ишлаш саноатлари ҳам бор. Тоғли жойларида соатсозлик ва заргарлик ҳамда музика асбоблари ишлаш тараққий қилган. Қ.х.да кўпроқ донли экинлар, қанд лавлаги, тамаки ва қулмоқ етиштирилади. Юқори Рейн, Неккар водийси ва Боден кўли соҳилида токчилик ривожланган. Йирик шаҳарлар атрофида сут чорвачилиги етакчи ўрин тутади. Рейн, Неккар дарёларида ва Боден кўлида кема қатнайди. Б.-В.да машҳур Баден-Баден ва Баденвейлар бальнеологик курортлари мавжуд. Гейдельберг, Фрейбург ва Тюбингенда ун-тлар бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.