Badiiy öqiş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 16-b. — ziyouz.com
Badiiy öqiş - estrada san'atining bir turi: adabiy asar (şe'riy nasr, şuningdek publitsistika) yoki dramatik parçani omma oldida ijro etib, tinglovçilarga asar mohiyatini badiiyta'sirçan qilib yetkaziş. Ötmişda B. ö. xalq baxşilari, ertakçilari, qiziqçilari ijodining asosi hisoblangan. Yunoniston, Rim va Fransiyada badihagöylik, deklamatsiya, ifodali öqiş san'ati keng rivojlangan. Rossiyada B. ö.ning ikki turi — öz asarlarini mohirlik b-n ijro etiş va professional turlari bölgan. Oğzaki ifodali nutq qadimdan özbek baxşi, ertakçi va dostonçilari, qissaxonlari san'atining asosini taşkil qilgan. Özbek B.ö. san'ati tarixida Qosimqul Döstmurod, Hamrobibi Umarali qizi, Hasan Xudoyberdi öğli, Husanboy Rasul öğli kabi özbek ertakçilari va Ergaş Jumanbulbul öğli, Fozil Yöldoş öğli, Pölkan şoir, Islom şoir kabi xalq şoirlarining xizmatlari katta. Özbek ertakçi va dostonçilari, baxşilari asarning tiliga, ifodalarining ixçam, sodda, tuşunarli va obrazli bölişiga e'tibor beriş b-n birga ijro vaqtida ovozning bir tondan ikkinçi tonga ötişi (modulyatsiya)dan, nutqiy tasnifdan, taqdid uslubidan, mimika va qöl harakatlaridan hozirjavoblik, musiqa va xonandalik san'atidan ustalik b-n foydalanadilar. Şuningdek, Alişer Navoiy, Muqimiy, Furqat, Hamza, F.Ğulom kabi özbek adiblari ham öz asarlarini mohirlik b-n ijro etişgan. Özbek B.ö. san'atini rivojlantirişda A. Hidoyatov, Ş. Burhonov, O. Xöjayev, N. Rahimov, E. Komilov, M. Abduqunduzov kabi özbek aktyorlarining ham xizmatlari bor. Badiiy söz ustasi, respublikada xizmat körsatgan artist Muhsin Hamidov B.ö. san'ati sohasida tanilgan professional ijroçidir. B.ö.ning bir aktyor teatri, melodeklamatsiya, ifodali öqiş kabi turlari mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАДИИЙ ЎҚИШ - эстрада санъатининг бир тури: адабий асар (шеърий наср, шунингдек публицистика) ёки драматик парчани омма олдида ижро этиб, тингловчиларга асар моҳиятини бадиийтаъсирчан қилиб етказиш. Ўтмишда Б. ў. халқ бахшилари, эртакчилари, қизиқчилари ижодининг асоси ҳисобланган. Юнонистон, Рим ва Францияда бадиҳагўйлик, декламация, ифодали ўқиш санъати кенг ривожланган. Россияда Б. ў.нинг икки тури — ўз асарларини моҳирлик б-н ижро этиш ва профессионал турлари бўлган. Оғзаки ифодали нутқ қадимдан ўзбек бахши, эртакчи ва достончилари, қиссахонлари санъатининг асосини ташкил қилган. Ўзбек Б.ў. санъати тарихида Қосимқул Дўстмурод, Ҳамробиби Умарали қизи, Ҳасан Худойберди ўғли, Ҳусанбой Расул ўғли каби ўзбек эртакчилари ва Эргаш Жуманбулбул ўғли, Фозил Йўлдош ўғли, Пўлкан шоир, Ислом шоир каби халқ шоирларининг хизматлари катта. Ўзбек эртакчи ва достончилари, бахшилари асарнинг тилига, ифодаларининг ихчам, содда, тушунарли ва образли бўлишига эътибор бериш б-н бирга ижро вақтида овознинг бир тондан иккинчи тонга ўтиши (модуляция)дан, нутқий таснифдан, тақдид услубидан, мимика ва қўл ҳаракатларидан ҳозиржавоблик, мусиқа ва хонандалик санъатидан усталик б-н фойдаланадилар. Шунингдек, Алишер Навоий, Муқимий, Фурқат, Ҳамза, F.Ғулом каби ўзбек адиблари ҳам ўз асарларини моҳирлик б-н ижро этишган. Ўзбек Б.ў. санъатини ривожлантиришда А. Ҳидоятов, Ш. Бурҳонов, О. Хўжаев, Н. Раҳимов, Э. Комилов, М. Абдуқундузов каби ўзбек актёрларининг ҳам хизматлари бор. Бадиий сўз устаси, республикада хизмат кўрсатган артист Муҳсин Ҳамидов Б.ў. санъати соҳасида танилган профессионал ижрочидир. Б.ў.нинг бир актёр театри, мелодекламация, ифодали ўқиш каби турлари мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.