Badr jangi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 20-b. — ziyouz.com
Badr jangi — Muhammad (s.a.v.) rahbarligida musulmonlarning Badr quduği yaqinida (Madinadan 150 km jan.-ğarbda) Makka qöşinlari b-n qilgan birinçi yirik jangi (624 y. mart). Makkadan Falastin va Suriya yerlariga olib boradigan yirik karvon yöli Madina yaqinidan ötar edi. Bu yöl Makka hokimlari va savdogarlari uçun katta iqtisodiy ahamiyatga ega bölgan. Musulmonlar bu yöldagi Makka karvonlarini bosib olişga, Makka zodagonlari esa karvonlarni himoya qilişga uringan. Badr quduği yonida madinaliklar makkaliklarning savdo karvoniga hujum qilganlar. Manbalarda körsatilişiça, jangda musulmonlar tomonidan 80 muhojir, 230 ansor, makkaliklar tomonidan Abu Jahl rahbarligida 850 kişi qatnaşgan. Makkaliklar yengilgan, katta talafot körgan. Makkaliklarning 50 dan ortiği halok böladi, yana şunçasi asir olinadi. Ular öz yölboşçisi Abu Jaxddan ham judo böladilar. Musulmonlardan faqat 14 kişi halok böladi.
Kuçlar nisbati kam bölişiga qaramay musulmonlar qozongan ğalaba Muhammad (s.a.v.)ning mavqeini oşirib, Madina va butun Arabiston ya.o.da faol harakat boşlab yuborişiga asos soldi. Jangda katta ölja, jumladan 30 ot, 150 tuya, köp qurol, anjomlar qölga kiritildi. Muhammad (s.a.v.) bu öljalarni jang iştirokçilariga taqsimlagan. Islom an'anasida ölja taqsimlaşda öljaning beşdan bir qismi xalifalar xazinasiga tuşişi, piyoda askarga bir hissa, otliq askarga ikki hissa berilişi ana şundan boşlangan. Keyinçalik bu şariatda qonunlaştirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАДР ЖАНГИ — Муҳаммад (с.а.в.) раҳбарлигида мусулмонларнинг Бадр қудуғи яқинида (Мадинадан 150 км жан.-ғарбда) Макка қўшинлари б-н қилган биринчи йирик жанги (624 й. март). Маккадан Фаластин ва Сурия ерларига олиб борадиган йирик карвон йўли Мадина яқинидан ўтар эди. Бу йўл Макка ҳокимлари ва савдогарлари учун катта иқтисодий аҳамиятга эга бўлган. Мусулмонлар бу йўлдаги Макка карвонларини босиб олишга, Макка зодагонлари эса карвонларни ҳимоя қилишга уринган. Бадр қудуғи ёнида мадиналиклар маккаликларнинг савдо карвонига ҳужум қилганлар. Манбаларда кўрсатилишича, жангда мусулмонлар томонидан 80 муҳожир, 230 ансор, маккаликлар томонидан Абу Жаҳл раҳбарлигида 850 киши қатнашган. Маккаликлар енгилган, катта талафот кўрган. Маккаликларнинг 50 дан ортиғи ҳалок бўлади, яна шунчаси асир олинади. Улар ўз йўлбошчиси Абу Жахддан ҳам жудо бўладилар. Мусулмонлардан фақат 14 киши ҳалок бўлади.
Кучлар нисбати кам бўлишига қарамай мусулмонлар қозонган ғалаба Муҳаммад (с.а.в.)нинг мавқеини ошириб, Мадина ва бутун Арабистон я.о.да фаол ҳаракат бошлаб юборишига асос солди. Жангда катта ўлжа, жумладан 30 от, 150 туя, кўп қурол, анжомлар қўлга киритилди. Муҳаммад (с.а.в.) бу ўлжаларни жанг иштирокчиларига тақсимлаган. Ислом анъанасида ўлжа тақсимлашда ўлжанинг бешдан бир қисми халифалар хазинасига тушиши, пиёда аскарга бир ҳисса, отлиқ аскарга икки ҳисса берилиши ана шундан бошланган. Кейинчалик бу шариатда қонунлаштирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.