Badriddin Çoçiy
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 21-b. — ziyouz.com
Badriddin Çoçiy (taxalluslari: Çoçiy, Badr, Şoşiy) (1285, Toşkent — 1344, Dexli) — şoir. Misrda va Bağdod ş.da tahsil olgan. Turkiy va forsiy tillarda ijod qilgan. 1332 y.da Toşkentdan Dehliga bordi va u yerda Sulton Muhammadşoh Tuğluq saroyida xizmat qildi. Hukmdorlarga atab qasidalar yozdi. «Malik uş-şuaro» («Şoirlar şoği»), «Faxr uz-zamon» («Zamon faxri») unvonlariga muşarraf bölgan. B. Ç. qasidalarida ijtimoiy turmuşdagi kamçiliklarni hajv ostiga olgan, uşbu janrni yuqori bosqiçga kötargan. Qasidaçilikda vasfni qayta tiklagan. B. Ç. öz asarlarida adolatli, xalqparvar şohlarni orzu qilgan. «Qasidai şitoiya» («Qiş qasidasi»), «Qasidai sayfiya» (Yoz qasidasi»), «Qasidai rabbiya» («Bahor qasidasi») kabi asarlarida tabiat gözalliklarini madh etgan. B. Ç.ning 70 ga yaqin qasida, ruboiy, qit'a va ğazallarni öz içiga olgan «Şarhi qasoidi Badri Çoçiy» («Badri Çoçiy qasidalari şarhi», 1343) asari saqlanib qolgan. Şoir uslubi murakkabligi uçun keyinçalik uning asarlariga maxsus şarxlar bitilgan (Ğiyosiddin Mustafo, «Kaşf ul-asror», 1840/41; Muhammad Usmon Qays, «Nusxai Usmoniy», 1848 va b.).
B. Ç. qasidalari töplamining 2 nusxasi Özbekiston FA Şarqşunoslik in-tida saqlanadi (inv. № 1051, 151).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАДРИДДИН ЧОЧИЙ (тахаллуслари: Чочий, Бадр, Шоший) (1285, Тошкент — 1344, Дехли) — шоир. Мисрда ва Бағдод ш.да таҳсил олган. Туркий ва форсий тилларда ижод қилган. 1332 й.да Тошкентдан Деҳлига борди ва у ерда Султон Муҳаммадшоҳ Туғлуқ саройида хизмат қилди. Ҳукмдорларга атаб қасидалар ёзди. «Малик уш-шуаро» («Шоирлар шоғи»), «Фахр уз-замон» («Замон фахри») унвонларига мушарраф бўлган. Б. Ч. қасидаларида ижтимоий турмушдаги камчиликларни ҳажв остига олган, ушбу жанрни юқори босқичга кўтарган. Қасидачиликда васфни қайта тиклаган. Б. Ч. ўз асарларида адолатли, халқпарвар шоҳларни орзу қилган. «Қасидаи шитоия» («Қиш қасидаси»), «Қасидаи сайфия» (Ёз қасидаси»), «Қасидаи раббия» («Баҳор қасидаси») каби асарларида табиат гўзалликларини мадҳ этган. Б. Ч.нинг 70 га яқин қасида, рубоий, қитъа ва ғазалларни ўз ичига олган «Шарҳи қасоиди Бадри Чочий» («Бадри Чочий қасидалари шарҳи», 1343) асари сақланиб қолган. Шоир услуби мураккаблиги учун кейинчалик унинг асарларига махсус шархлар битилган (Ғиёсиддин Мустафо, «Кашф ул-асрор», 1840/41; Муҳаммад Усмон Қайс, «Нусхаи Усмоний», 1848 ва б.).
Б. Ч. қасидалари тўпламининг 2 нусхаси Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-тида сақланади (инв. № 1051, 151).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.