Bahoriston tumani

Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 173–174-b. — ziyouz.com

Bahoriston tumani - Qaşqadaryo viloyatidagi tuman. 1979 y. 10 apr.da taşkil etilgan. Viloyatning jan.-ğarbida joylaşgan. Muborak, Kasbi, Usmon Yusupov tumanlari b-n çegaradoş. Mayd. 1,93 ming km2. Axoliyey 30 mingdan ortiq kişi (2000). B. t.da 3 qişloq fuqa-rolari yiğini (Pomuq, Çamanzor, Çandir) bor. Markazi — Pomuq kişloği.

Tabiati. B. t. Qarşi çöli zonasida joylaşgan. Yer usti tekislik, qir va adirlardan iborat. Mutlaq bal. 400 — 500 m. Yozi uzok va issiq. Iyulning örtaça t-rasi 28 — 29,5°, yanv.niki tekisliklarda —0,2° dan 1,9° gaça. Yiliga 190 — 200 mm yoğin tuşadi.

Aholisi, asosan özbeklar; rus, tatar, arman, gruzin, ukrain va b. ham yaşaydi. 1 km- ga örtaça 16 kişi töğri keladi.

Xöjaligi. B. t.da 8 kiçik korxona mahsulotlar tayyorlaş, ta'mirlaş, sav-do-sotiq va işlab çiqariş b-n şuğullanadi. Q. x.da suğoriladigan yerlar 26,1 ming ga, ekinzorlar 21,6 ming ga, şu jumladan 10,6 ming ga yerga paxta, 0,3 ming ga yerga sabzavot, 1,4 ming ga yerga beda, 0,2 ming ga yerga makkajöxori, 9,0 ming ga yerga ğalla ekinlari ekiladi. B. t.da 7 jamoa şirkat xöjaligi, 43 fermer xöjaligi bor. Şuningdek çorvaçilik ham rivojlangan. «Özbekiston» qoraköl-naslçilik xöjaligi (40 mingdan ortiq qöy-qözi) mavjud. Tuman jamoa va şaxsiy xujaliklarida 13,9 ming qoramol, 129,5 ming qöy va eçki, 16,5 ming parranda, 96 tuya bor (2000).

1999/2000 ökuv yilida 14 umumiy ta'lim maktabi, 1 biznes maktabi, 1 sport maktabi va 1 akademik litseyda 8 mingga yaqin öquvçi ta'lim oldi. 31 omma-viy kutubxona, 4 klub, 4 kinoteatr bor; 2 kasalxona, 5 feldşer-akuşerlik punkti, 3 konsultativ diagnostika ambulatoriyasida 40 vraç, 200 örta ma'-lumotli tibbiy xodim işlaydi. Key-ingi yillarda 600 örinli tennis korti binosi, 5000 örinli stadion, nuroniylar çoyxonasi, «Supermarket» savdo dökoni, 422 örinli maktab binosi, 150 örinli dehqon bozori va b. qurildi. 1980 y.dan «Bahoriston haqiqati» tuman gaz. ç i kadi.

BAHOUDDIN ibn ŞADDOD (töliq ismi: Abulmahosin Yusuf ibn Rofi' ibn Şaddod al-Asadiy) (1145 — 1234) — arab tarixçisi, faqihi. Bağdodda ay-yubiylar sultoni Salohuddin al-Ayyubiy (1138 — 91) saroyida avval qoziaskar, keyinçalik Quddusi Şarif hokimi etib tayinlanadi. Sulton Salohuddin vafot etgaç, uning öğli sulton Az-Zo-hir Ğoziy (1167—1215) uni Halab qozisi etib tayinlaydi. B. i. Ş. özi kurgan «Dor ul-hadis» («Hadis uyi») madrasasida umrining oxiriga qadar mudarrislik qaçib, bir qança asarlar yaratadi. Ulardan eng maşxuri — «Siyrat Salo-xiddin al-Ayyubiy» («Salohuddin al-Ayyubiy sarguzaşti») nomli tarixiy asaridir. B. i. Ş.ning fiqhga doyr «Mal-ja' al-ahkom inda iltibos al-ahkom» [«Hukmlar çalkaş bölganda murojaat qilinadigan (töğri) hukmlar kitobi»], «Daloil al-ahkom» («Hukmlar dalillari») kabi asarlari ham mavjud.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

БАҲОРИСТОН ТУМАНИ - Қашқадарё вилоятидаги туман. 1979 й. 10 апр.да ташкил этилган. Вилоятнинг жан.-ғарбида жойлашган. Муборак, Касби, Усмон Юсупов туманлари б-н чегарадош. Майд. 1,93 минг км2. Ахолией 30 мингдан ортиқ киши (2000). Б. т.да 3 қишлоқ фуқа-ролари йиғини (Помуқ, Чаманзор, Чандир) бор. Маркази — Помуқ кишлоғи.

Табиати. Б. т. Қарши чўли зонасида жойлашган. Ер усти текислик, қир ва адирлардан иборат. Мутлақ бал. 400 — 500 м. Ёзи узок ва иссиқ. Июлнинг ўртача т-раси 28 — 29,5°, янв.ники текисликларда —0,2° дан 1,9° гача. Йилига 190 — 200 мм ёғин тушади.

Аҳолиси, асосан ўзбеклар; рус, татар, арман, грузин, украин ва б. ҳам яшайди. 1 км- га ўртача 16 киши тўғри келади.

Хўжалиги. Б. т.да 8 кичик корхона маҳсулотлар тайёрлаш, таъмирлаш, сав-до-сотиқ ва ишлаб чиқариш б-н шуғулланади. Қ. х.да суғориладиган ерлар 26,1 минг га, экинзорлар 21,6 минг га, шу жумладан 10,6 минг га ерга пахта, 0,3 минг га ерга сабзавот, 1,4 минг га ерга беда, 0,2 минг га ерга маккажўхори, 9,0 минг га ерга ғалла экинлари экилади. Б. т.да 7 жамоа ширкат хўжалиги, 43 фермер хўжалиги бор. Шунингдек чорвачилик ҳам ривожланган. «Ўзбекистон» қоракўл-наслчилик хўжалиги (40 мингдан ортиқ қўй-қўзи) мавжуд. Туман жамоа ва шахсий хужаликларида 13,9 минг қорамол, 129,5 минг қўй ва эчки, 16,5 минг парранда, 96 туя бор (2000).

1999/2000 ўкув йилида 14 умумий таълим мактаби, 1 бизнес мактаби, 1 спорт мактаби ва 1 академик лицейда 8 мингга яқин ўқувчи таълим олди. 31 омма-вий кутубхона, 4 клуб, 4 кинотеатр бор; 2 касалхона, 5 фельдшер-акушерлик пункти, 3 консультатив диагностика амбулаториясида 40 врач, 200 ўрта маъ-лумотли тиббий ходим ишлайди. Кей-инги йилларда 600 ўринли теннис корти биноси, 5000 ўринли стадион, нуронийлар чойхонаси, «Супермаркет» савдо дўкони, 422 ўринли мактаб биноси, 150 ўринли деҳқон бозори ва б. қурилди. 1980 й.дан «Баҳористон ҳақиқати» туман газ. ч и кади.

БАҲОУДДИН ибн ШАДДОД (тўлиқ исми: Абулмаҳосин Юсуф ибн Рофиъ ибн Шаддод ал-Асадий) (1145 — 1234) — араб тарихчиси, фақиҳи. Бағдодда ай-юбийлар султони Салоҳуддин ал-Айюбий (1138 — 91) саройида аввал қозиаскар, кейинчалик Қуддуси Шариф ҳокими этиб тайинланади. Султон Салоҳуддин вафот этгач, унинг ўғли султон Аз-Зо-ҳир Ғозий (1167—1215) уни Ҳалаб қозиси этиб тайинлайди. Б. и. Ш. ўзи курган «Дор ул-ҳадис» («Ҳадис уйи») мадрасасида умрининг охирига қадар мударрислик қачиб, бир қанча асарлар яратади. Улардан энг машхури — «Сийрат Сало-хиддин ал-Айюбий» («Салоҳуддин ал-Айюбий саргузашти») номли тарихий асаридир. Б. и. Ш.нинг фиқҳга дойр «Мал-жаъ ал-аҳком инда илтибос ал-аҳком» [«Ҳукмлар чалкаш бўлганда мурожаат қилинадиган (тўғри) ҳукмлар китоби»], «Далоил ал-аҳком» («Ҳукмлар далиллари») каби асарлари ҳам мавжуд.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.