Bakteritsidlik
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 45-b. — ziyouz.com
Bakteritsidlik (bakteriyalar va lot. caedo — öldiraman) — fizik, kimyoviy va biologik omillarning mikroorganizmlar (şu jumladan bakteriyalar)ni öldira oliş xususiyati. Mas, amyobalarni öldira olişi amyobatsidlik, zamburuğlarni öldira olişi fungitsidlik deb ataladi va h.k., ya'ni ta'sir körsatilayotgan mikroorganizmning xiliga qarab nomlanadi. Tabiiy omillardan issiqlik va nur energiyasida B. köproq. Qisqa tölqinli nurlar, jumladan ultrabinafşa nurlar aksari mikroblarni öldiradi. B. xossasi bor kimyoviy moddalar bakteritsid moddalar deb ataladi. Odam va hayvonlarning qon zardobi (unda aleksin degan modda bor), şuningdek köz yoşi, sölak, sut (ularda lizotsim bor), me'da şirasi (unda xlorid kislota bor) va ş.k. B. xususiyatiga ega. Teri ham mikroblarni öldiradi. Ösimliklar çiqaradigan fitonitsid degan moddalar ham mikroblarni öldiradi va davolaş işida keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАКТЕРИЦИДЛИК (бактериялар ва лот. caedo — ўлдираман) — физик, кимёвий ва биологик омилларнинг микроорганизмлар (шу жумладан бактериялар)ни ўлдира олиш хусусияти. Мас, амёбаларни ўлдира олиши амёбацидлик, замбуруғларни ўлдира олиши фунгицидлик деб аталади ва ҳ.к., яъни таъсир кўрсатилаётган микроорганизмнинг хилига қараб номланади. Табиий омиллардан иссиқлик ва нур энергиясида Б. кўпроқ. Қисқа тўлқинли нурлар, жумладан ультрабинафша нурлар аксари микробларни ўлдиради. Б. хоссаси бор кимёвий моддалар бактерицид моддалар деб аталади. Одам ва ҳайвонларнинг қон зардоби (унда алексин деган модда бор), шунингдек кўз ёши, сўлак, сут (уларда лизоцим бор), меъда шираси (унда хлорид кислота бор) ва ш.к. Б. хусусиятига эга. Тери ҳам микробларни ўлдиради. Ўсимликлар чиқарадиган фитоницид деган моддалар ҳам микробларни ўлдиради ва даволаш ишида кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.