Balanoglosslar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 51-b. — ziyouz.com
Balanoglosslar B A L A N O G L O S S L A R (Balanoglossus) - içak b-n nafas oluvçilar sinfiga mansub çala xordalilar uruği. Gavdasi çuvalçangsimon, uçta qismdan — xartum, yoqa va tanadan iborat, uz. 2,5 m ga yetadi. Boşlanğiç xordasi va nevrotseli böladi, lekin tuzilişi haqiqiy xordalilardan farq qiladi. B. dengizning unça çuqur bölmagan joylarida qumga kömilib yaşaydi. Uzun muskulli xartumi qumni kavlab kirib olişga yordam beradi. Gavdasining xartumdan keyingi yoqa deb ataladigan qismi halqa şaklida tanasini örab oladi. Gavdasi sirtdan bir qavat kiprikli epiteliy b-n qoplangan. Epiteliy ostida taşqi halqasimon va içki böylama muskullar joylaşgan. Oğiz teşigi qorin tomoniga Xartum b-n yoqa örtasiga oçiladi. B. suv tubidagi balçiqni yutib, undagi organik qoldiqlar va mayda organizmlarni ajratib olib oziqlanadi. Bir neça turi ma'lum. Şim. va Uzoq Şarq dengizlarida 3 turi tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
Б А Л А Н О Г Л О С С Л А Р (Balanoglossus) - ичак б-н нафас олувчилар синфига мансуб чала хордалилар уруғи. Гавдаси чувалчангсимон, учта қисмдан — хартум, ёқа ва танадан иборат, уз. 2,5 м га етади. Бошланғич хордаси ва невроцели бўлади, лекин тузилиши ҳақиқий хордалилардан фарқ қилади. Б. денгизнинг унча чуқур бўлмаган жойларида қумга кўмилиб яшайди. Узун мускулли хартуми қумни кавлаб кириб олишга ёрдам беради. Гавдасининг хартумдан кейинги ёқа деб аталадиган қисми ҳалқа шаклида танасини ўраб олади. Гавдаси сиртдан бир қават киприкли эпителий б-н қопланган. Эпителий остида ташқи ҳалқасимон ва ички бўйлама мускуллар жойлашган. Оғиз тешиги қорин томонига Хартум б-н ёқа ўртасига очилади. Б. сув тубидаги балчиқни ютиб, ундаги органик қолдиқлар ва майда организмларни ажратиб олиб озиқланади. Бир неча тури маълум. Шим. ва Узоқ Шарқ денгизларида 3 тури тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.