Balansomer
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 51–52-b. — ziyouz.com
Balansomer — yer sirti yoki atmosferadagi istalgan nuqtaning radiatsiya (nur) balansini (yutilgan radiatsiya b-n qaytgan radiatsiya orasidagi farqni) ölçaydigan asbob. B.ning köp xillari bor. Lekin termoelektrik B. köproq işlatiladi. Uning asosiy iş qismi qoraytirilgan ikkita mis plastinkadan iborat. Ulardan biri Quyoş va atmosferaning yuqori qatlamlaridan keladigan radiatsiyani, ikkinçisi yer sirtidan qaytgan va atmosferaning past qatlamlaridan keladigan radiatsiyani qabul qiladi. Plastinkalar t-ralari farqiga qarab radiatsiya balansi aniqlanadi. Özbekistonlik olimlar M. Lyuterşteyn va T. Skvorsovlar birinçi bölib (1930 y.) Toşkentda özlari ixtiro qilgan B. yordamida yer sirtining radiatsiya balansini uzluksiz yozib boriş usulini işlab çiqişgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЛАНСОМЕР — ер сирти ёки атмосферадаги исталган нуқтанинг радиация (нур) балансини (ютилган радиация б-н қайтган радиация орасидаги фарқни) ўлчайдиган асбоб. Б.нинг кўп хиллари бор. Лекин термоэлектрик Б. кўпроқ ишлатилади. Унинг асосий иш қисми қорайтирилган иккита мис пластинкадан иборат. Улардан бири Қуёш ва атмосферанинг юқори қатламларидан келадиган радиацияни, иккинчиси ер сиртидан қайтган ва атмосферанинг паст қатламларидан келадиган радиацияни қабул қилади. Пластинкалар т-ралари фарқига қараб радиация баланси аниқланади. Ўзбекистонлик олимлар М. Лютерштейн ва Т. Скворцовлар биринчи бўлиб (1930 й.) Тошкентда ўзлари ихтиро қилган Б. ёрдамида ер сиртининг радиация балансини узлуксиз ёзиб бориш усулини ишлаб чиқишган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.