Balğam
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 77-b. — ziyouz.com
Balğam — nafas a'zolari şilliq pardasidan ajraladigan çiqindi; nafas yöllarining turli kasalliklarida ajraladi. B. çiqişi ayrim kasalliklar (xususan nafas yöllari kasalliklari) ning asosiy belgilaridan biri. B. miqdori xar xil; bronxit va öpka yalliğlanişining boşlanişida bemor bir-ikki marta oz-ozdan B. tuflasa, öpkaning yiringli kasalliklarida 1 — 2 l gaça B. ajraladi. Odatda B.ning xidi bölmaydi, öpkada yiringli jarayon röy bersa, B. sassiq yoki qölansa böladi. B.ning quyuq-suyuqpigi, rangi (oq, zang tusli, qizğiş) uning tarkibiga boğliq. Şilimşiqli, seroz, yiringli, şilimşiq-yiringli, seroz-yiringli va qon aralaş B. farq qilinadi. Öpka yalliğlanişi, bronxial astma, bronxitning boşlanişida rangsiz, tiniq, yopişqoq şilimşiqli B. ajraladi. Öpkaga şiş kelganda ajraladigan B. suyuq, seroz va köpikli böladi. Öpkada yiringli jarayonlar bölsa, yiringli, kökimtir; yurak va öpkaning turli kasalliklarida qon aralaş B. ajraladi. B.da qonning hujayra elementlari, ösma hujayralari, eng sodda jonivorlar, exinokokk, askarida liçinkalari va ösimlik parazitlari (zamburuğlar), bakteriyalar bölişi mumkin. B.ni tekşiriş natijalariga qarab kasallik (xususan, nafas yöllari kasalliklari) aniqlanadi. Ba'zi kasalliklarda B. atrofidagi kişilarga kasallik yuqtiruvçi manba bölişi mumkin, şuning uçun B. ajralişi b-n keçadigan yuqumli kasalliklarda şaxsiy gigiyena qoidalariga qatiy amal qiliş lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЛҒАМ — нафас аъзолари шиллиқ пардасидан ажраладиган чиқинди; нафас йўлларининг турли касалликларида ажралади. Б. чиқиши айрим касалликлар (хусусан нафас йўллари касалликлари) нинг асосий белгиларидан бири. Б. миқдори хар хил; бронхит ва ўпка яллиғланишининг бошланишида бемор бир-икки марта оз-оздан Б. туфласа, ўпканинг йирингли касалликларида 1 — 2 л гача Б. ажралади. Одатда Б.нинг хиди бўлмайди, ўпкада йирингли жараён рўй берса, Б. сассиқ ёки қўланса бўлади. Б.нинг қуюқ-суюқпиги, ранги (оқ, занг тусли, қизғиш) унинг таркибига боғлиқ. Шилимшиқли, сероз, йирингли, шилимшиқ-йирингли, сероз-йирингли ва қон аралаш Б. фарқ қилинади. Ўпка яллиғланиши, бронхиал астма, бронхитнинг бошланишида рангсиз, тиниқ, ёпишқоқ шилимшиқли Б. ажралади. Ўпкага шиш келганда ажраладиган Б. суюқ, сероз ва кўпикли бўлади. Ўпкада йирингли жараёнлар бўлса, йирингли, кўкимтир; юрак ва ўпканинг турли касалликларида қон аралаш Б. ажралади. Б.да қоннинг ҳужайра элементлари, ўсма ҳужайралари, энг содда жониворлар, эхинококк, аскарида личинкалари ва ўсимлик паразитлари (замбуруғлар), бактериялар бўлиши мумкин. Б.ни текшириш натижаларига қараб касаллик (хусусан, нафас йўллари касалликлари) аниқланади. Баъзи касалликларда Б. атрофидаги кишиларга касаллик юқтирувчи манба бўлиши мумкин, шунинг учун Б. ажралиши б-н кечадиган юқумли касалликларда шахсий гигиена қоидаларига қатьий амал қилиш лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.