Balğam köçiruvçi dorilar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 77-b. — ziyouz.com
Balğam köçiruvçi dorilar - yötalganda balğam köçişini osonlaştiruvçi dori moddalar. Ular bronxlar şilliq pardasi bezlari faoliyatini oşiradi yoki bronxlarning muskullari qisqarişini va nafas yöllaridagi epiteley faoliyatini kuçaytiradi. B. k. d. bevosita va bilvosita ta'sir etuvçi dorilarga bölinadi.
Bevosita ta'sir etuvçi B. k. d. ga özining işqorlik xususiyati tufayli balğamni yumşatişga yordam beradigan natriy bikarbonat (içimlik soda), içilganda bronxlar şilliq pardasi bezlariga ta'sir etib, balğam köçiradigan terpengidrat hamda ba'zi efir moylari (mas, anis moyi va b.) kiradi. Bu dorilar ingalyatsiya qilinganda (suv buği b-n nafas yöllariga yuborilganda) ham, içilganda ham balğam yumşatişga kor qiladi.
Bilvosita ta'sir etadigan B. k. d.ga ba'zi dorivor ösimliklardan olinadigan moddalar (mas, termopsis ösimligi damlamasi, quruq termopsis ekstrakti va b.) kiradi. Bu moddalar faqat içilganda kor qiladi. B. k. d. asosan yötalib, balğam köçişi qiyin bölgan öpka kasalliklarida (zotiljam, bronxit va b.) içiladi. Har qanday hollarda ham B. k. d.ni vraç ruxsati b-i içiş lozim. Aks holda turli asoratlarga sabab bölişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЛҒАМ КЎЧИРУВЧИ ДОРИЛАР - йўталганда балғам кўчишини осонлаштирувчи дори моддалар. Улар бронхлар шиллиқ пардаси безлари фаолиятини оширади ёки бронхларнинг мускуллари қисқаришини ва нафас йўлларидаги эпителей фаолиятини кучайтиради. Б. к. д. бевосита ва билвосита таъсир этувчи дориларга бўлинади.
Бевосита таъсир этувчи Б. к. д. га ўзининг ишқорлик хусусияти туфайли балғамни юмшатишга ёрдам берадиган натрий бикарбонат (ичимлик сода), ичилганда бронхлар шиллиқ пардаси безларига таъсир этиб, балғам кўчирадиган терпенгидрат ҳамда баъзи эфир мойлари (мас, анис мойи ва б.) киради. Бу дорилар ингаляция қилинганда (сув буғи б-н нафас йўлларига юборилганда) ҳам, ичилганда ҳам балғам юмшатишга кор қилади.
Билвосита таъсир этадиган Б. к. д.га баъзи доривор ўсимликлардан олинадиган моддалар (мас, термопсис ўсимлиги дамламаси, қуруқ термопсис экстракти ва б.) киради. Бу моддалар фақат ичилганда кор қилади. Б. к. д. асосан йўталиб, балғам кўчиши қийин бўлган ўпка касалликларида (зотилжам, бронхит ва б.) ичилади. Ҳар қандай ҳолларда ҳам Б. к. д.ни врач рухсати б-и ичиш лозим. Акс ҳолда турли асоратларга сабаб бўлиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.