Baliq moyi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 57-b. — ziyouz.com
Baliq moyi — treska, kambala, olabuğa, sulaymonbaliq, paltus baliqlari jigaridan va dengiz sut emizuvçilarining teri osti yoğ qatlamidan olinadigan moy. Sarğiş, tiniq suyuqlik bölib, baliq hidi va mazasi bor. Tarkibida köp miqdorda A va D vitaminlari, şuningdek yod va b. birikmalar böladi. Vitaminlaştirilgan B. m. ham işlab çiqariladi. Raxit, sil, şabkörlikning oldini oliş va davolaşda, singan suyakning bitişini tezlatiş maqsadida işlatiladi. Bolalarga 2 — 3 oyligidan kuniga 1 marta 1 — 2 tomçidan içirib, har kuni 1 tomçidan köpaytira borib, bir çoy qoşiqqa yetkaziladi. Homiladorlarga ham beriladi. Yozda B.m. içmagan ma'qul. Kuygan, jarohatlangan joylarni, yaraçaqalarni davolaşda sirtdan işlatiladi. Çorvaçilikda buzoqlarga bir kunda 15 — 20 g, çöçqalarga 20 — 40 g beriş tavsiya etiladi. Tovuqlarga kuniga 5 g dan berilganda tuxum qilişi köpayadi. B.m. oğzi berk idişlarda qoronği va salqin joyda saqlanişi kerak, çunki yoruğlikda B.m. dagi D vitamini zaharli toksisterolga aylanişi mumkin. Baliq sanoati çiqindilaridan texnik B.m. olinadi va u teri hamda sovun i.ç. da işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЛИҚ МОЙИ — треска, камбала, олабуға, сулаймонбалиқ, палтус балиқлари жигаридан ва денгиз сут эмизувчиларининг тери ости ёғ қатламидан олинадиган мой. Сарғиш, тиниқ суюқлик бўлиб, балиқ ҳиди ва мазаси бор. Таркибида кўп миқдорда А ва D витаминлари, шунингдек йод ва б. бирикмалар бўлади. Витаминлаштирилган Б. м. ҳам ишлаб чиқарилади. Рахит, сил, шабкўрликнинг олдини олиш ва даволашда, синган суякнинг битишини тезлатиш мақсадида ишлатилади. Болаларга 2 — 3 ойлигидан кунига 1 марта 1 — 2 томчидан ичириб, ҳар куни 1 томчидан кўпайтира бориб, бир чой қошиққа етказилади. Ҳомиладорларга ҳам берилади. Ёзда Б.м. ичмаган маъқул. Куйган, жароҳатланган жойларни, ярачақаларни даволашда сиртдан ишлатилади. Чорвачиликда бузоқларга бир кунда 15 — 20 г, чўчқаларга 20 — 40 г бериш тавсия этилади. Товуқларга кунига 5 г дан берилганда тухум қилиши кўпаяди. Б.м. оғзи берк идишларда қоронғи ва салқин жойда сақланиши керак, чунки ёруғликда Б.м. даги D витамини заҳарли токсистеролга айланиши мумкин. Балиқ саноати чиқиндиларидан техник Б.м. олинади ва у тери ҳамда совун и.ч. да ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.