Baliqçi tumani
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 61–62-b. — ziyouz.com
Baliqçi tumani - Andijon viloyatidagi tuman. Viloyatning şim.- ğarbiy qismida. 1926 y. 29 sent.da taşkil etilgan. Namangan viloyatining Norin tumani va Andijon viloyatining Izboskan, Şahrixon, Oltinköl, Böz, Uluğnor tumanlari b-n çegaradoş. Mayd. 0,34 ming km2. Aholisi.41,6 ming kişi (2000). B.t.da 9 qişloq fuqarolari yiğini (Alimbek, Baliqçi, Böston, Guliston, Oxunboboyev, Siza, Xöjaobod, Eski Haqqulobod, Örmonbek) bor. Markazi — Baliqçi qişloği.
T a b i a t i . Tuman hududi tekisliklardan iborat. Yanv.ning örtaça t-rasi —4°, iyulniki 26°. Yiliga örtaça 195 — 210 mm yoğin tuşadi. Vegetatsiya davri 235 kun. Tuman hududidan Qoradaryo, Mazgilsoy, Çinobodsoy va Katta Andijon kanali oqib ötadi. Tuproği ötloqi böz, kuçsiz şörlangan tuproq. Ösimliklardan şöra, şuvoq, momaqaymoq, qamiş, mingdevona, yantoq, ajriq, yulğun, oqboş, otquloq, qirqböğin, ğumay, qöypeçak, yalpiz ösadi. Eçkemar, toşbaqa, tulki, quyon, ilon, kaltakesak, quşlardan laylak, ördak, çumçuq, söfitörğay, qarğa, musiça yaşaydi.
Aholisi, asosan özbeklar; ruslar, tatarlar, tojiklar, uyğurlar va b. ham yaşaydi. 1 km2 ga 416 kişi töğri keladi.
X ö j a l i g i. Tuman, asosan, paxtaçilik va ğallaçilikka ixtisoslaşgan. Tumanda 6 sanoat korxonasi bor: Baliqçi notöqima matolar i.ç. aksiyadorlik jamiyati, Alişer Navoiy nomidagi Interneyşnl Özbek-Amerika qöşma korxonasi, Çinobod paxta tozalaş aksiyadorlik jamiyati,
Baliqçi notöqima matolar işlab çiqariş aksiyadorlik jamiyati korxonasining ip öraş sexida
sport buyumlari i.ç. aksiyadorlik jamiyati, Baliqçi non i.ç. aksiyadorlik jamiyati, «Baliqçi tongi» aksiyadorlik jamiyati. 2 mexanizatsiyalaşgan Köçma aksiyadorlik jamiyati bölib, biri suv inşootlari quriş va yangi yerlarni özlaştiriş b-n şuğullanadi, ikkinçisi xöjaliklararo quriliş boşqarmasi. Bördoqçilik bazasi, Baliqçi va Çinobod maşina traktor parklari mavjud. Tumanda Baliqçi matlubot aksiyadorlik jamiyati, Çinobod matlubot aksiyadorlik jamiyati faoliyat körsatadi. Tumanda 1 ta qöşma korxona, mingdan ortiq kiçik va xususiy korxona mavjud. Bulardan eng maşhurlari: «Muhammad» savdo va i.ç. firmasi, «Nargiz» firmasi, «Navröz — 9» savdo i.ç. firmasi, Çinobod fermer xöjaligi.
Xöjaliklar çorvaçilik, boğdorçilik, pillaçilik, polizçilik, sabzavotçilik va şolikorlik b-n şuğullanadi. Q. x.da suğoriladigan yerlar 23,0 ming ga, ekinzorlar 19,0 ming ga, şu jumladan 11,3 ming ga yerga paxta, 6,0 ming ga yerga buğdoy, 0,3 ming ga yerga sabzavot, 0.05 ming ga yerga kartoşka, 1,3 ming ga yerga yem-xaşak ekinlari ekiladi. B. t.da 19 jamoa va şirkat xöjaligi, 525 fermer xöjaligi bor. Xayrixon Ergaşeva nomidagi, «Çinobod», «Paxtakor», «Özbekiston». A. Möminov nomidagi. «Böston», Uluğbek nomidagi şirkat xöjaliklari tumandagi yirik va maşhur xöjaliklardir.
B.t. 2000 i.da qariyb 40 ming t paxta, 45 ming t dan ziyod buğdoy topşirib, şartnoma rejasini ortiği b-n bajardi.
Tuman jamoa va şaxsiy xöjaliklarida 37,9 ming qoramol, 26,7 ming quy va emki, 70,1 ming parranda boqiladi. Yaqin t. y. stansiyasi — Haqqulobod (tuman markazidan 29 km). 1999/2000 öquv
Hayrixon Ergaşeva nomidagi şirkat xöjaligining paxta dalalarida yilida 52 umumiy ta'lim maktabi bölib, 32,7 ming öquvçi, 1 gimnaziyada 252 öquvçi, 1 akademik litseyda 207 öquvçi, 1 maxsus maktab-internatda 250 öquvçi, 2 kollejda 1200 öquvçi, 1 iqtisodiyot litseyida 251 öquvçi ta'lim oldi. Madaniyat saroyi, markaziy kutubxona, musiqa maktabi, 50 ommaviy kutubxona, 13 madaniyat uyi, ijodkorlar uyi, 2 köçma klub, 740 örinli 4 kasalxona va dispanser, 10 qişloq ambulatoriyasi, 42 tibbiyot punkti bölib, ularda 250 vraç, 1996 nafar örta ma'lumotli tibbiy xodim işladi (2000). 1932 y.dan «Ğalaba» tuman gazetasi çiqadi (adadi 3000).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЛИҚЧИ ТУМАНИ - Андижон вилоятидаги туман. Вилоятнинг шим.- ғарбий қисмида. 1926 й. 29 сент.да ташкил этилган. Наманган вилоятининг Норин тумани ва Андижон вилоятининг Избоскан, Шаҳрихон, Олтинкўл, Бўз, Улуғнор туманлари б-н чегарадош. Майд. 0,34 минг км2. Аҳолиси.41,6 минг киши (2000). Б.т.да 9 қишлоқ фуқаролари йиғини (Алимбек, Балиқчи, Бўстон, Гулистон, Охунбобоев, Сиза, Хўжаобод, Эски Ҳаққулобод, Ўрмонбек) бор. Маркази — Балиқчи қишлоғи.
Т а б и а т и . Туман ҳудуди текисликлардан иборат. Янв.нинг ўртача т-раси —4°, июлники 26°. Йилига ўртача 195 — 210 мм ёғин тушади. Вегетация даври 235 кун. Туман ҳудудидан Қорадарё, Мазгилсой, Чинободсой ва Катта Андижон канали оқиб ўтади. Тупроғи ўтлоқи бўз, кучсиз шўрланган тупроқ. Ўсимликлардан шўра, шувоқ, момақаймоқ, қамиш, мингдевона, янтоқ, ажриқ, юлғун, оқбош, отқулоқ, қирқбўғин, ғумай, қўйпечак, ялпиз ўсади. Эчкемар, тошбақа, тулки, қуён, илон, калтакесак, қушлардан лайлак, ўрдак, чумчуқ, сўфитўрғай, қарға, мусича яшайди.
Аҳолиси, асосан ўзбеклар; руслар, татарлар, тожиклар, уйғурлар ва б. ҳам яшайди. 1 км2 га 416 киши тўғри келади.
Х ў ж а л и г и. Туман, асосан, пахтачилик ва ғаллачиликка ихтисослашган. Туманда 6 саноат корхонаси бор: Балиқчи нотўқима матолар и.ч. акциядорлик жамияти, Алишер Навоий номидаги Интернейшнл Ўзбек-Америка қўшма корхонаси, Чинобод пахта тозалаш акциядорлик жамияти,
Балиқчи нотўқима матолар ишлаб чиқариш акциядорлик жамияти корхонасининг ип ўраш цехида
спорт буюмлари и.ч. акциядорлик жамияти, Балиқчи нон и.ч. акциядорлик жамияти, «Балиқчи тонги» акциядорлик жамияти. 2 механизациялашган Кўчма акциядорлик жамияти бўлиб, бири сув иншоотлари қуриш ва янги ерларни ўзлаштириш б-н шуғулланади, иккинчиси хўжаликлараро қурилиш бошқармаси. Бўрдоқчилик базаси, Балиқчи ва Чинобод машина трактор парклари мавжуд. Туманда Балиқчи матлубот акциядорлик жамияти, Чинобод матлубот акциядорлик жамияти фаолият кўрсатади. Туманда 1 та қўшма корхона, мингдан ортиқ кичик ва хусусий корхона мавжуд. Булардан энг машҳурлари: «Муҳаммад» савдо ва и.ч. фирмаси, «Наргиз» фирмаси, «Наврўз — 9» савдо и.ч. фирмаси, Чинобод фермер хўжалиги.
Хўжаликлар чорвачилик, боғдорчилик, пиллачилик, полизчилик, сабзавотчилик ва шоликорлик б-н шуғулланади. Қ. х.да суғориладиган ерлар 23,0 минг га, экинзорлар 19,0 минг га, шу жумладан 11,3 минг га ерга пахта, 6,0 минг га ерга буғдой, 0,3 минг га ерга сабзавот, 0.05 минг га ерга картошка, 1,3 минг га ерга ем-хашак экинлари экилади. Б. т.да 19 жамоа ва ширкат хўжалиги, 525 фермер хўжалиги бор. Хайрихон Эргашева номидаги, «Чинобод», «Пахтакор», «Ўзбекистон». А. Мўминов номидаги. «Бўстон», Улуғбек номидаги ширкат хўжаликлари тумандаги йирик ва машҳур хўжаликлардир.
Б.т. 2000 и.да қарийб 40 минг т пахта, 45 минг т дан зиёд буғдой топшириб, шартнома режасини ортиғи б-н бажарди.
Туман жамоа ва шахсий хўжаликларида 37,9 минг қорамол, 26,7 минг қуй ва эмки, 70,1 минг парранда боқилади. Яқин т. й. станцияси — Ҳаққулобод (туман марказидан 29 км). 1999/2000 ўқув
Ҳайрихон Эргашева номидаги ширкат хўжалигининг пахта далаларида йилида 52 умумий таълим мактаби бўлиб, 32,7 минг ўқувчи, 1 гимназияда 252 ўқувчи, 1 академик лицейда 207 ўқувчи, 1 махсус мактаб-интернатда 250 ўқувчи, 2 коллежда 1200 ўқувчи, 1 иқтисодиёт лицейида 251 ўқувчи таълим олди. Маданият саройи, марказий кутубхона, мусиқа мактаби, 50 оммавий кутубхона, 13 маданият уйи, ижодкорлар уйи, 2 кўчма клуб, 740 ўринли 4 касалхона ва диспансер, 10 қишлоқ амбулаторияси, 42 тиббиёт пункти бўлиб, уларда 250 врач, 1996 нафар ўрта маълумотли тиббий ходим ишлади (2000). 1932 й.дан «Ғалаба» туман газетаси чиқади (адади 3000).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.