Baliqqiyğir
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 65-b. — ziyouz.com
Baliqqiyğir (Pandion haliaetus) - yirtqiç quşlar turkumining baliqqiyğirlar oilasiga mansub. Kattaligi sariq sordek, tanasining uz. 1,5 m ga yaqin, usti töq qönğir, qorin tomoni oq, oyoği kulrang, tumşuği qora. B. keng tarqalgan. Özbekistonga martning oxirlarida uçib keladi va qişlaş uçun tropik mamlakatlarga sent.—okt. da uçib ketadi. B. atrofi daraxtzor suv havzalarining qirğoğida yaşaydi. Şuning uçun Özbekistonda kam uçraydi. Xasçöplardan daraxtga uya qöyadi. Bir uyadan bir neça yil foydalanadi, uni har yili yangilab, tuzatib turadi, natijada uya böyi 1 m, diametri 1,5 m gaça kattalaşib ketadi. 2 — 3 ta havo rang tuxum qöyadi. Bolalari 2 oyda uçirma böladi. B.ning tuzilişi, oyoq panjalari baliq tutişga moslangan: barmoqlarining tagi tikanli, panjalari yöğon va kuçli, çangal tirnoqlarining uçi qayrilgan, qorin va oyoq patlari qisqa, dum bezi yaxşi rivojlangan. B. baliq tutişga mohir. Soni kam bölganligi uçun baliq xöjaligiga sezilarli zarar keltirmaydi. B. Özbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЛИҚҚИЙҒИР (Pandion haliaetus) - йиртқич қушлар туркумининг балиққийғирлар оиласига мансуб. Катталиги сариқ сордек, танасининг уз. 1,5 м га яқин, усти тўқ қўнғир, қорин томони оқ, оёғи кулранг, тумшуғи қора. Б. кенг тарқалган. Ўзбекистонга мартнинг охирларида учиб келади ва қишлаш учун тропик мамлакатларга сент.—окт. да учиб кетади. Б. атрофи дарахтзор сув ҳавзаларининг қирғоғида яшайди. Шунинг учун Ўзбекистонда кам учрайди. Хасчўплардан дарахтга уя қўяди. Бир уядан бир неча йил фойдаланади, уни ҳар йили янгилаб, тузатиб туради, натижада уя бўйи 1 м, диаметри 1,5 м гача катталашиб кетади. 2 — 3 та ҳаво ранг тухум қўяди. Болалари 2 ойда учирма бўлади. Б.нинг тузилиши, оёқ панжалари балиқ тутишга мосланган: бармоқларининг таги тиканли, панжалари йўғон ва кучли, чангал тирноқларининг учи қайрилган, қорин ва оёқ патлари қисқа, дум бези яхши ривожланган. Б. балиқ тутишга моҳир. Сони кам бўлганлиги учун балиқ хўжалигига сезиларли зарар келтирмайди. Б. Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.