Ballistika
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 67-b. — ziyouz.com
Ballistika (yun. ballo — irğitaman) — artilleriya snaryadlari, boşqarilmaydigan raketalar, mina, bomba, öq va b.ning otilgan mahaldagi harakatini örganadigan fan. Içki, taşqi va eksperimental (tajriba) xillariga bölinadi. Içki B. öq otilganda porox gazlarining ta'siri b-n öqning stvol içidagi harakatini, poroxning yonişi oqibatida hosil böladigan bosimini örganadi. Taşqi B. öqning havodagi harakatini va uning möljallangan nişonga tegiş qonunini örganadi. Eksperimental B. tajriba, tekşiriş va sinaş qonuniyatlari b-n şuğullanadi. Içki va taşqi B. fizikamat. fanlariga suyanadi. Taşqi B. uçun asos fanlar: nazariy mexanika, meteorologiya va aerodinamika. Içki B. uçun muhim fanlar — nazariy mexanika, molekulyar fizika, termodinamika, gaz dinamikasi va portlaş nazariyasi fanlari. B. fanining yuzaga kelişi N. Tartali, G. Galiliyey, N. Nyuton, L. Eyler va A. N. Krölov nomlari b-n boğliq.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЛЛИСТИКА (юн. ballo — ирғитаман) — артиллерия снарядлари, бошқарилмайдиган ракеталар, мина, бомба, ўқ ва б.нинг отилган маҳалдаги ҳаракатини ўрганадиган фан. Ички, ташқи ва экспериментал (тажриба) хилларига бўлинади. Ички Б. ўқ отилганда порох газларининг таъсири б-н ўқнинг ствол ичидаги ҳаракатини, порохнинг ёниши оқибатида ҳосил бўладиган босимини ўрганади. Ташқи Б. ўқнинг ҳаводаги ҳаракатини ва унинг мўлжалланган нишонга тегиш қонунини ўрганади. Экспериментал Б. тажриба, текшириш ва синаш қонуниятлари б-н шуғулланади. Ички ва ташқи Б. физикамат. фанларига суянади. Ташқи Б. учун асос фанлар: назарий механика, метеорология ва аэродинамика. Ички Б. учун муҳим фанлар — назарий механика, молекуляр физика, термодинамика, газ динамикаси ва портлаш назарияси фанлари. Б. фанининг юзага келиши Н. Тартальи, Г. Галилией, Н. Ньютон, Л. Эйлер ва А. Н. Крўлов номлари б-н боғлиқ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.