Balzamlaş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 75-b. — ziyouz.com
Balzamlaş BALZAMLAŞ, mumiyolaş — murda yoki uning ayrim a'zolari va töqimalarini çiritmaydigan qilib uzoq saqlaş usuli. Buning uçun jasadga çirituvçi mikroblarni öldiradigan maxsus antiseptik moddalar şimdiriladi. Odatda tibbiyot öquv yurti talabalariga körsatiş, i. t. olib boriş, murdani uzoq, masofaga yetkazib beriş zaruriyati tuğilganda, şuningdek maşhur kişilar jasadi balzamlanadi. B. qadimdan ma'lum, dastlab Misrda qöllanilgan; ular B. vositalariga xuşböy modda — balzam ham qöşib işlatganlar (balzamlaş nomi şundan olingan). Ilgari murdaning boşi, kökrak, qorin böşliqlarini turli tuz eritmalari b-n töldirganlar. 16 — 17-a.larda Yevropada har xil kimyoviy moddalar aralaşgan eritmalar keng qöllanilgan. B. uçun köproq formalin (formaldegidning 40%li eritmasi), etil spirti, sirka kislota va b. qöllaniladi. Tomirga formalin yuborib, murda yoki a'zo ana şu eritmaga solib qöyilsa, uzoq turadi (formalin töqimalarni mustahkam tutib, bakteriyalarning rivojlanişiga yöl qöymaydi). Sud tibbiyotida B. uçun köpinça barobar miqdordagi spirt va formalin eritmasi işlatiladi.
B.ning ança mukammal usullari ham bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАЛЬЗАМЛАШ, мумиёлаш — мурда ёки унинг айрим аъзолари ва тўқималарини чиритмайдиган қилиб узоқ сақлаш усули. Бунинг учун жасадга чиритувчи микробларни ўлдирадиган махсус антисептик моддалар шимдирилади. Одатда тиббиёт ўқув юрти талабаларига кўрсатиш, и. т. олиб бориш, мурдани узоқ, масофага етказиб бериш зарурияти туғилганда, шунингдек машҳур кишилар жасади бальзамланади. Б. қадимдан маълум, дастлаб Мисрда қўлланилган; улар Б. воситаларига хушбўй модда — бальзам ҳам қўшиб ишлатганлар (бальзамлаш номи шундан олинган). Илгари мурданинг боши, кўкрак, қорин бўшлиқларини турли туз эритмалари б-н тўлдирганлар. 16 — 17-а.ларда Европада ҳар хил кимёвий моддалар аралашган эритмалар кенг қўлланилган. Б. учун кўпроқ формалин (формальдегиднинг 40%ли эритмаси), этил спирти, сирка кислота ва б. қўлланилади. Томирга формалин юбориб, мурда ёки аъзо ана шу эритмага солиб қўйилса, узоқ туради (формалин тўқималарни мустаҳкам тутиб, бактерияларнинг ривожланишига йўл қўймайди). Суд тиббиётида Б. учун кўпинча баробар миқдордаги спирт ва формалин эритмаси ишлатилади.
Б.нинг анча мукаммал усуллари ҳам бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.