Bantu tillari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 99-b. — ziyouz.com
Bantu tillari - benuekongo (Markaziy va Jan. Afrika tub aholisi) tillari guruhi. Bu tillarda 150 mln.dan ortiq kişi sözlaşadi (1997). Morfologiyasi, sintaksisi va leksikasida umumiylik bor. B. t.da ba'zi fleksiya unsurlari bölsada, asosan agglyutinativdir. Tovuş tizimida ohang semantik va grammatik ma'nolarga ega. Köpçiligida 5 —7 tadan unli bor, böğinlar oçiq. Faqat kamerun tillarida yopiq böğinlar uçraydi. Grammatik nomlar tizimi rivoj topgan. B. t.ning qabul qilingan tasnifi yöq. Jan. afrikalik tilşunos K. Dok taklif etgan tasnif («Afrika tillari ma'lumotnomasi») va ingliz tilşunosi M. Gatrining tasnifi muhim ilmiy ahamiyatga molik. B. t.ning eng köp tarqalganlari: nyamvezi, sukuma (Tanzaniya), kikuyyu, kamba (Keniya), kongo, ngala (lingala), luba, mbundu (Kongo va Angola), rundi (Urundi), ruanda (Ruanda), ganda (Uganda), kosa va zulu (JAR), duala, evondo, bulu (Kamerun), suto (Lesoto), çuana (Botsvana), şona tillar guruhi (Mozambik) va b.dir. B. t. içida suaxili tili Markaziy va Jan. Afrikaning şarqiy qismidagi köpgina mamlakatlar aholisining aloqa tiliga aylanmoqda, Tanzaniyaning rasmiy tili deb e'tirof etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАНТУ ТИЛЛАРИ - бенуэконго (Марказий ва Жан. Африка туб аҳолиси) тиллари гуруҳи. Бу тилларда 150 млн.дан ортиқ киши сўзлашади (1997). Морфологияси, синтаксиси ва лексикасида умумийлик бор. Б. т.да баъзи флексия унсурлари бўлсада, асосан агглютинативдир. Товуш тизимида оҳанг семантик ва грамматик маъноларга эга. Кўпчилигида 5 —7 тадан унли бор, бўғинлар очиқ. Фақат камерун тилларида ёпиқ бўғинлар учрайди. Грамматик номлар тизими ривож топган. Б. т.нинг қабул қилинган таснифи йўқ. Жан. африкалик тилшунос К. Док таклиф этган тасниф («Африка тиллари маълумотномаси») ва инглиз тилшуноси М. Гатрининг таснифи муҳим илмий аҳамиятга молик. Б. т.нинг энг кўп тарқалганлари: ньямвези, сукума (Танзания), кикуйю, камба (Кения), конго, нгала (лингала), луба, мбунду (Конго ва Ангола), рунди (Урунди), руанда (Руанда), ганда (Уганда), коса ва зулу (ЖАР), дуала, эвондо, булу (Камерун), суто (Лесото), чуана (Ботсвана), шона тиллар гуруҳи (Мозамбик) ва б.дир. Б. т. ичида суахили тили Марказий ва Жан. Африканинг шарқий қисмидаги кўпгина мамлакатлар аҳолисининг алоқа тилига айланмоқда, Танзаниянинг расмий тили деб эътироф этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.