Banyan
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 99-b. — ziyouz.com
Banyan BANYAN, banian — fikuslar turkumiga kiradigan ikki tur daraxtning nomi;
1) bengal fikusi (Ficus bengaiensis) — yer bağirlab ösadigan bahaybat daraxt. Uruğini, odatda, quşlar tarqatadi. Bunda biror boşqa daraxtga tuşib qolgan uruğdan epifit holda rivojlanadigan ösimlik paydo böladi. B.ning ingiçka tanasi köpdan-köp havo ildizlari hosil qiladi. Ular pastga qarab tez ösadi va tuproqqa örnaşgan qismi şoxlanib ketadi. Bunday ildizlar yöğon ustunlarga aylanadi. Daraxtning şox-şabbasi ham juda ösib ketadi. Şunday qilib, bir dona uruğdan katta çakalakzor paydo böladi. Kalkutta botanika boğida ösayotgan 150 yoşdagi B. şox-şabbasining aylanasi 300 m, ustunsimon ildizlarining soni 300 dan ortiq kelardi;
2) avliyo fikus (F. religiosa), bu ham bahaybat daraxt bölib, şoxlaridan çiqadigan havo ildizlaridan rivojlanadi. Ildizlari ğoyat katta şoxşabba uçun tayanç bölib xizmat qiladi. Aksari epifit emas. B. Hindistonda ösadi. Mevasi yeyiladi. B.ning yoş novdalarida qimmatbaho smola — şellak hosil böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАНЬЯН, баниан — фикуслар туркумига кирадиган икки тур дарахтнинг номи;
1) бенгал фикуси (Ficus bengaiensis) — ер бағирлаб ўсадиган баҳайбат дарахт. Уруғини, одатда, қушлар тарқатади. Бунда бирор бошқа дарахтга тушиб қолган уруғдан эпифит ҳолда ривожланадиган ўсимлик пайдо бўлади. Б.нинг ингичка танаси кўпдан-кўп ҳаво илдизлари ҳосил қилади. Улар пастга қараб тез ўсади ва тупроққа ўрнашган қисми шохланиб кетади. Бундай илдизлар йўғон устунларга айланади. Дарахтнинг шох-шаббаси ҳам жуда ўсиб кетади. Шундай қилиб, бир дона уруғдан катта чакалакзор пайдо бўлади. Калькутта ботаника боғида ўсаётган 150 ёшдаги Б. шох-шаббасининг айланаси 300 м, устунсимон илдизларининг сони 300 дан ортиқ келарди;
2) авлиё фикус (F. religiosa), бу ҳам баҳайбат дарахт бўлиб, шохларидан чиқадиган ҳаво илдизларидан ривожланади. Илдизлари ғоят катта шохшабба учун таянч бўлиб хизмат қилади. Аксари эпифит эмас. Б. Ҳиндистонда ўсади. Меваси ейилади. Б.нинг ёш новдаларида қимматбаҳо смола — шеллак ҳосил бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.