Baqaçanoq
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 159–160-b. — ziyouz.com
Baqaçanoq (Anodonta) — ikki pal-lalilar sinfiga mansub mollyuskalar uruği. Plastinka jabralilar turkumi sadafdorlar oilasiga kiradi. Çiğanoğining uz. 20 sm gaça. Çiğanoğida qulfli tişlar bölmasligi tufayli tişsiz de-yiladi. B. Yevropa, Şim. Afrika, Örta Osiyo (jumladan Özbekiston) va Sibirdagi oqmaydigan yoki sekin oqadigan çuçuk suv havzalarida yaşaydi. 50 ga yakin turi ma'lum. Çiğanoği ikkita palladan iborat. Terisi tananing ikki yonida mantiya hosil qiladi, çiğanoği çetida börtib çiqqan nayçasimon 2 ta sifoni bor. Suv tana böşliğiga ostki sifondan kirib, ustki sifondan çiqib ketadi. B. suv oqimi orqali nafas oladi va oziqlanadi. Ayrim jinsli, germafrodit turlari ham uçraydi. Tuxumlari jabrasiga yopişib rivojlanadi. Tuxumdan çiqqan liçinkasi (gloxidiy) sifon çiqarib, baliqdar terisiga yoki jabrasiga yopişib olib parazitlik qiladi. Liçinka suv ostiga tuşib voyaga yetadi. Liçinkasi va yoş B.lar baliqlar uçun oziq hisoblanadi. Çiğanoği va göşti uy hayvonlariga yem sifatida beriladi. Çiğanoği boşqa sadafdorlarnikiga nisbatan yupqa bölganidan sadaf oliş uçun foydalanilmaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАҚАЧАНОҚ (Anodonta) — икки пал-лалилар синфига мансуб моллюскалар уруғи. Пластинка жабралилар туркуми садафдорлар оиласига киради. Чиғаноғининг уз. 20 см гача. Чиғаноғида қулфли тишлар бўлмаслиги туфайли тишсиз де-йилади. Б. Европа, Шим. Африка, Ўрта Осиё (жумладан Ўзбекистон) ва Сибирдаги оқмайдиган ёки секин оқадиган чучук сув ҳавзаларида яшайди. 50 га якин тури маълум. Чиғаноғи иккита палладан иборат. Териси тананинг икки ёнида мантия ҳосил қилади, чиғаноғи четида бўртиб чиққан найчасимон 2 та сифони бор. Сув тана бўшлиғига остки сифондан кириб, устки сифондан чиқиб кетади. Б. сув оқими орқали нафас олади ва озиқланади. Айрим жинсли, гермафродит турлари ҳам учрайди. Тухумлари жабрасига ёпишиб ривожланади. Тухумдан чиққан личинкаси (глохидий) сифон чиқариб, балиқдар терисига ёки жабрасига ёпишиб олиб паразитлик қилади. Личинка сув остига тушиб вояга етади. Личинкаси ва ёш Б.лар балиқлар учун озиқ ҳисобланади. Чиғаноғи ва гўшти уй ҳайвонларига ем сифатида берилади. Чиғаноғи бошқа садафдорларникига нисбатан юпқа бўлганидан садаф олиш учун фойдаланилмайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.