Baqaqurilloqlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 160-b. — ziyouz.com
Baqaqurilloqlar (Hylidae) -dumsiz amfibiyalar turkumining oilasi. 35 uruqqa bölingan, 580 turi bor. Yer yuzining hamma qismida uçraydi, tropik Amerika va Avstraliyada köproq tarqalgan. Özbekistonda uçramaydi. B., asosan, daraxtlarda yaşaydi. Şuning uçun ular daraxt baqasi deb ham ataladi, barmoqlarining uçidagi disksimon yumşoq bezli plastinkasi B.ning daraxt şoxi va bargiga yopişib turişiga yordam beradi. Xaltaçali baqaqurilloq (Notatrema marsupiatum)miHr urğoçisi 200 taça tuxumini orqasidagi xaltaçada olib yuradi. Tuxumidan çiqqan itbaliqpari metamorfoz davrini suvda tugallaydi. Boşqa bir turi (N. oviferum) baqaga aylangandan ke-yii ona xaltaçasidan çiqadi. Temirçibaqaqurilloq (Hyla faber) tuxumini haşarotlardan saqlaş uçun kölmak suv yoki nam yerda «qöra» yasab, şunga quyadi. Fillomeduza kabi ba'zi turlari suv tepasida osilib turgan ösimlik barglarini nayça qilib öraydi va uning içiga yiğilgan suvga tuxum qöyadi. Rossiyaning janubida, Ukraina va Kavkazda oddiy B. yoki daraxt baqasi (Hyla arborea) yaşaydi. Daraxt baqasining tanasi 4 — 5 sm ça, rangi köm-kök bölib, özgarib turadi. Yirik bargli daraxtlar va butalar ustida hayot keçiradi. Uvildiriq taşlaş uçun suvga tuşadi. Uzoq Şarqda yapon baqaqurilloği (Hyla japonica) tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАҚАҚУРИЛЛОҚЛАР (Hylidae) -думсиз амфибиялар туркумининг оиласи. 35 уруққа бўлинган, 580 тури бор. Ер юзининг ҳамма қисмида учрайди, тропик Америка ва Австралияда кўпроқ тарқалган. Ўзбекистонда учрамайди. Б., асосан, дарахтларда яшайди. Шунинг учун улар дарахт бақаси деб ҳам аталади, бармоқларининг учидаги дисксимон юмшоқ безли пластинкаси Б.нинг дарахт шохи ва баргига ёпишиб туришига ёрдам беради. Халтачали бақақуриллоқ (Notatrema marsupiatum)miHr урғочиси 200 тача тухумини орқасидаги халтачада олиб юради. Тухумидан чиққан итбалиқпари метаморфоз даврини сувда тугаллайди. Бошқа бир тури (N. oviferum) бақага айлангандан ке-йии она халтачасидан чиқади. Темирчибақақуриллоқ (Hyla faber) тухумини ҳашаротлардан сақлаш учун кўлмак сув ёки нам ерда «қўра» ясаб, шунга қуяди. Филломедуза каби баъзи турлари сув тепасида осилиб турган ўсимлик баргларини найча қилиб ўрайди ва унинг ичига йиғилган сувга тухум қўяди. Россиянинг жанубида, Украина ва Кавказда оддий Б. ёки дарахт бақаси (Hyla arborea) яшайди. Дарахт бақасининг танаси 4 — 5 см ча, ранги кўм-кўк бўлиб, ўзгариб туради. Йирик баргли дарахтлар ва буталар устида ҳаёт кечиради. Увилдириқ ташлаш учун сувга тушади. Узоқ Шарқда япон бақақуриллоғи (Hyla japonica) тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.