Baranğar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 103-b. — ziyouz.com
Baranğar BARANĞAR, baranğor, buronğor (turkça — öng) — qad. turk-möğul xalqlarida harbiy-ma'muriy istiloh;
1) Çingiziylar saltanati barpo etilgunga qadar möğullar mamlakati öng qanot — baranğar va söl qanot — juvanğarga taqsimlangan. Çingizxon asos solgan ulkan saltanatda ham bunday böliniş aynan saqlangan. 14- a.ning 40- y.larida Jöji ulusi öng va çap qanotlarga bölingan. Öng qanot — Oq Urda Botu va Şaybon, söl qanot — Kök Örda Jöjixonning tönğiç öğli Ördaga tegişli mulklardan iborat bölgan;
2) Temur va temuriylar, özbek xonliklari davrida qöşinning öng qanoti. Boburning sözlariga qaraganda, B. qöşinning markaz qismi (qavl, ğöl) ga böysunmagan va oliy boş qömondon (podşoh, xon yoki amir ul-umaro)ning buyruği b-n iş körgan. Eski özbek tilida B. b-n bir qatorda öng, öng qöl kabi turkiyça; maymana, yamin singari arabça nomlar ham işlatilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАРАНҒАР, баранғор, буронғор (туркча — ўнг) — қад. турк-мўғул халқларида ҳарбий-маъмурий истилоҳ;
1) Чингизийлар салтанати барпо этилгунга қадар мўғуллар мамлакати ўнг қанот — баранғар ва сўл қанот — жуванғарга тақсимланган. Чингизхон асос солган улкан салтанатда ҳам бундай бўлиниш айнан сақланган. 14- а.нинг 40- й.ларида Жўжи улуси ўнг ва чап қанотларга бўлинган. Ўнг қанот — Оқ Урда Боту ва Шайбон, сўл қанот — Кўк Ўрда Жўжихоннинг тўнғич ўғли Ўрдага тегишли мулклардан иборат бўлган;
2) Темур ва темурийлар, ўзбек хонликлари даврида қўшиннинг ўнг қаноти. Бобурнинг сўзларига қараганда, Б. қўшиннинг марказ қисми (қавл, ғўл) га бўйсунмаган ва олий бош қўмондон (подшоҳ, хон ёки амир ул-умаро)нинг буйруғи б-н иш кўрган. Эски ўзбек тилида Б. б-н бир қаторда ўнг, ўнг қўл каби туркийча; маймана, ямин сингари арабча номлар ҳам ишлатилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.