Barens dengizi

Barens dengizi - Şim. Muz okeanining eng çekka dengizi. Yevropaning şim. materik qirğoği b-n Frans-Iosif Yeri, Vaygaç, Şpitsbergen, Novaya Zemlya va Medvejiy o.lari oraliğida. Dengiz sayyohi V. Barens nomi b-n atalgan. Mayd. 1424 ming km2. Örtaça suv xajmi 282 ming km3, örtaça çuq. 360 dan 400 m gaça, eng çuqur joyi 600 m. Qirğoq çiziği notekis, baland qoyali, qöltiq va qöltiqçalar (Çyoşa, Peçora, Xaypudir va b.) köp. Dengizda orollar kam. Eng kattasi — Kolguyev o. B.d.ga materikdan yiliga 163 km3 suv quyiladi, şundan 70% ini Peçora daryosi olib keladi, Indiga daryosi ham B.d.ga quyiladi. Porsangerford, Varangerford, Motovskiy, Kola va b. qöltiqlari bor. B. d. iqlimi arktika iqlimiga mansub, lekin Golfstrim oqimi ta'sirida qişi iliqroq. Havoning örtaça t-rasi fev.da şim. da — 20° dan — 25°gaça, jan.-ğarbda — 4°; avg.da şim.da 0°; jan.-ğarbda 10°. Yoğin miqdori şim.dan (250 mm) jan.- ğarbga qarab ortib boradi (500 mm). B. d. suvining şörligi 32 — 35%o. Yil davomida dengizning faqat jan.-ğarbiy qismi iliq Nordkap oqimi ta'siridan muzlamaydi. Boşqa qismlari qişda qalin muz b-n qoplanadi, şim.da muz yil böyi erimaydi. B. d.da oq ayiq, nerpa, Grenlandiya tyuleni, beluxa, kosatka, narval

yaşaydi, qirğoqlarida quşlar «bozori» bor. B. d.dan treska, pikşa, dengiz okuni, seld, kambala, paltus kabi baliqlar ovlanadi. Kola ya. o.ning şim.da, B. d. sohilida Rossiyaning muzlamaydigan port şahri — Murmansk va Norvegiyaning Varde porti joylaşgan. B. d. taşqi yuk oborotida transport, baliqçilikda katta axamiyatga ega.