Barg urovçilar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 112-b. — ziyouz.com
Barg urovçilar (Tortricidae) - mayda yoki örtaça kattalikdagi kapalaklar oilasi. Qalin tukli tangaçalar b-n qoplangan qanotlari yozilganda 8 — 30 mm böladi. Oldingi qanotlari ensiz, çöziq. Tabiiy holatda qanotlari taxlanib turadi. Tuxumlari yassi, dumaloq yoki çöziq, yaltiroq pöstli. Kapalaklari tuxumlarini barg ustiga, meva yoki novda pöstloqlariga va daraxt tanasiga bir donadan yoki töp-töp qilib qöyadi. Qurtlari çuvalçangsimon, 3 juft kökrak va 5 juft qorin oyoqlari bor. B. ö. hayot keçiriş xususiyatlariga köra tuxum davrida qişlovçi, 2 — 3 yoşdagi qurtlik davrida qişlovçi, katta yoşdagi qurtlik holida qişlovçi turlarga bölinadi. B. ö. qurtlari oziqlaniş tipi va yaşaş joylariga binoan 3 trofik guruhga: pöstloq ostida yaşab, yoğoçli qismini zararlovçi ksilofitlar; barglar b-n oziqlanib, meva sirtiga zarar yetkazuvçi fillofitlar; meva içida hayot keçiruvçi kaprofitlar (mevaxörlar)ga bölinadi. B. ö. ösimliklarning kurtagi, şonasi, tojbarglari, yoş novdalari va mevalariga zarar yetkazib, mevali daraxtlar hosilini 80% gaça kamaytirişi mumkin. Turli mamlakatlarda B. ö.ning 5000 turi ma'lum, Özbekistonda 20 turi aniqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАРГ УРОВЧИЛАР (Tortricidae) - майда ёки ўртача катталикдаги капалаклар оиласи. Қалин тукли тангачалар б-н қопланган қанотлари ёзилганда 8 — 30 мм бўлади. Олдинги қанотлари энсиз, чўзиқ. Табиий ҳолатда қанотлари тахланиб туради. Тухумлари ясси, думалоқ ёки чўзиқ, ялтироқ пўстли. Капалаклари тухумларини барг устига, мева ёки новда пўстлоқларига ва дарахт танасига бир донадан ёки тўп-тўп қилиб қўяди. Қуртлари чувалчангсимон, 3 жуфт кўкрак ва 5 жуфт қорин оёқлари бор. Б. ў. ҳаёт кечириш хусусиятларига кўра тухум даврида қишловчи, 2 — 3 ёшдаги қуртлик даврида қишловчи, катта ёшдаги қуртлик ҳолида қишловчи турларга бўлинади. Б. ў. қуртлари озиқланиш типи ва яшаш жойларига биноан 3 трофик гуруҳга: пўстлоқ остида яшаб, ёғочли қисмини зарарловчи ксилофитлар; барглар б-н озиқланиб, мева сиртига зарар етказувчи филлофитлар; мева ичида ҳаёт кечирувчи капрофитлар (мевахўрлар)га бўлинади. Б. ў. ўсимликларнинг куртаги, шонаси, тожбарглари, ёш новдалари ва меваларига зарар етказиб, мевали дарахтлар ҳосилини 80% гача камайтириши мумкин. Турли мамлакатларда Б. ў.нинг 5000 тури маълум, Ўзбекистонда 20 тури аниқланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.