Barik sistemalar

Barik sistemalar (meteorologiyada) — havo bosimining atmosferada pasaygan yoki balandlaşgan sohasi (mas, siklon va antitsiklon). Havo bosimining, şu jumladan şamolning atmosferada muayyan taqsimlanişini ifodalaydi (rasmga q.). B. s.ga quyidagilar kiradi: yopiq izobarali soha — siklon va antitsiklonlar; oçiq izobarali soha — nov (lojbina, past bosimli polosa — siklon markazidan tarnovga öxşaş çözilgan bölib, baland bosimli ikki soha orasida joylaşgan); taroq (greben, baland bosimli polosa — antitsiklon markazidan ponasimon çözilgan va past bosimli ikki soha orasida joylaşgan); egar (sedlovina, almaşinuvçi ikki siklon va antitsiklonlar orasida joylaşgan). Bunda topografik botiq yerni bosimi past soha b-n, balandlikni bosimi baland soha b-n, tekislikni izobaralar b-n soliştiriş mumkin. B. s. uzluksiz bir joydan ikkinçi joyga siljiydi, bunda kattaligi, kuçi va yönalişi özgaradi, yemiriladi va qayta hosil böladi. Yopiq izobarali B. s. yuqorilaşgan sari oçiq izobarali sistemaga aylanadi. Bu hodisa qaysi balandlikda röy berişiga qarab uçga bölinadi: yuqori, örta va past. B. s.ning qaysi xidda bölişi unda t-raning taqsimlaniş şaroitiga boğliq. Issiq siklon va sovuq antitsiklonlar hamda termik asimmetrik siklon va antitsiklonlar past sistemaga, termik asimmetrik hamda yaxşi rivojlangan siklon va antitsiklonlar örta sistemaga va, nihoyat, issiq antitsiklonlar va sovuq siklonlar yuqori sistemaga kiradi. B. s.ning örtaça tezligi 30 — 40 km/ soat, «yaşaş davri» bir neça kundan to haftagaça va undan ortiq bölişi mumkin. B. yeda şamol (asosan, Yerda) izobara böyiça past bosimli tomonga bir oz oğib esadi. 1000 — 1500 m dan balandda barça B. yeda şamol izobara böyiça (past bosimni çapda va yuqori bosimni öngda qoldirgan holda) esadi.