Barionlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 120-b. — ziyouz.com
Barionlar (yun. barus — oğir) — massasi proton massasidan kiçik bölmagan, barion zaryadi birga teng bölgan, yarim butun spinli «oğir» elementar zarralar. B. Fermi — Dirak statistikasiga böysunadi. Bu guruhga nuklonlar (neytron va proton) va giperonlar kiradi. Faqat proton erkin holda turğun böladi. Boşqa barça B. barqaror emas, ular ketma-ket parçalaniş yöli b-n proton va yengil zarralarga aylanadi. B. ma'lum bölgan barça (kuçli, elektromagnit, kuçsiz va gravitatsion) özaro ta'sirlarda iştirok etadi. B. b-n böladigan har qanday jarayonlarda barion zaryadining saqlaniş qonunlari, ya'ni barionlar va antibarionlar sonlari farqi özgarişsiz qoladi. Barça barionlar uçun barion zaryadi (soni) 1 ga, antibarionlar uçun — 1 ga teng. B. maftunlik, ğalatilik, gözallik va b. kvant sonlar b-n tavsiflanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАРИОНЛАР (юн. barus — оғир) — массаси протон массасидан кичик бўлмаган, барион заряди бирга тенг бўлган, ярим бутун спинли «оғир» элементар зарралар. Б. Ферми — Дирак статистикасига бўйсунади. Бу гуруҳга нуклонлар (нейтрон ва протон) ва гиперонлар киради. Фақат протон эркин ҳолда турғун бўлади. Бошқа барча Б. барқарор эмас, улар кетма-кет парчаланиш йўли б-н протон ва енгил зарраларга айланади. Б. маълум бўлган барча (кучли, электромагнит, кучсиз ва гравитацион) ўзаро таъсирларда иштирок этади. Б. б-н бўладиган ҳар қандай жараёнларда барион зарядининг сақланиш қонунлари, яъни барионлар ва антибарионлар сонлари фарқи ўзгаришсиз қолади. Барча барионлар учун барион заряди (сони) 1 га, антибарионлар учун — 1 га тенг. Б. мафтунлик, ғалатилик, гўзаллик ва б. квант сонлар б-н тавсифланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.