Barmakiylar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 122-b. — ziyouz.com
Barmakiylar — maşhur vazirlar xonadoni; balxlik tabib va kohin Barmak avlodlari bölib, ulardan ayrimlari öz qobiliyat va bilimi tufayli abbosiylar saroyida yuqori lavozimlarga erişgan. Çunonçi, Barmakning tönğiç öğli Xolid birinçi abbosiy xalifa Abul Abbos Abdulloh hukmronligi davri (750 — 754) da vaziri a'zam, ikkinçi xalifa Abu Ja'far Mansur davri (754 — 775) da esa moliya vaziri, söng Mosul hokimi bölgan, ayni vaqtda Bağdod ş. qurilişiga boşçilik qilgan. Uning öğli Yahyo öşa davrda Ozarbayjon va Armanistonda xalifa Abu Ja'far Mansurning noibi edi. Xalifa Maxdiy davri (775 — 785) da esa u devon boşliği va Horun ar-Raşidning murabbiysi bölgan. Horun ar-Raşid xalifa bölgaç (786), uni vazir etib tayinlagan. Lekin, Yahyo tez orada davlat işlaridan voz keçib, uning örnini navbatma-navbat öğillari Fazl va Ja'far eğallagan. Ular ayni vaqtda Horun ar-Raşid farzandlarining murabbiysi hamda Misr va Xurosonda abbosiylar noibi bölganlar. Yahyoning qolgan öğillari ham boy-badavlat yaşab, yuqori davlat lavozimlarida işlaganlar. B.dan xalifaga eng suyukligi — Ja'far edi. Horun ar-Raşid uni kun böyi, hatgo iloji bölsa, keçalari ham öz suhbatidan ketkazgisi kelmas edi. Ammo, Ja'far Horun ar-Raşidning işonçu hurmatini suiiste'mol qilib, uning singlisini yaşirinça öz nikohiga olgaç, qatl etilgan va şu voqea sababli B. tamomila qirib taşlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАРМАКИЙЛАР — машҳур вазирлар хонадони; балхлик табиб ва коҳин Бармак авлодлари бўлиб, улардан айримлари ўз қобилият ва билими туфайли аббосийлар саройида юқори лавозимларга эришган. Чунончи, Бармакнинг тўнғич ўғли Холид биринчи аббосий халифа Абул Аббос Абдуллоҳ ҳукмронлиги даври (750 — 754) да вазири аъзам, иккинчи халифа Абу Жаъфар Мансур даври (754 — 775) да эса молия вазири, сўнг Мосул ҳокими бўлган, айни вақтда Бағдод ш. қурилишига бошчилик қилган. Унинг ўғли Яҳё ўша даврда Озарбайжон ва Арманистонда халифа Абу Жаъфар Мансурнинг ноиби эди. Халифа Махдий даври (775 — 785) да эса у девон бошлиғи ва Ҳорун ар-Рашиднинг мураббийси бўлган. Ҳорун ар-Рашид халифа бўлгач (786), уни вазир этиб тайинлаган. Лекин, Яҳё тез орада давлат ишларидан воз кечиб, унинг ўрнини навбатма-навбат ўғиллари Фазл ва Жаъфар эғаллаган. Улар айни вақтда Ҳорун ар-Рашид фарзандларининг мураббийси ҳамда Миср ва Хуросонда аббосийлар ноиби бўлганлар. Яҳёнинг қолган ўғиллари ҳам бой-бадавлат яшаб, юқори давлат лавозимларида ишлаганлар. Б.дан халифага энг суюклиги — Жаъфар эди. Ҳорун ар-Рашид уни кун бўйи, ҳатго иложи бўлса, кечалари ҳам ўз суҳбатидан кетказгиси келмас эди. Аммо, Жаъфар Ҳорун ар-Рашиднинг ишончу ҳурматини суиистеъмол қилиб, унинг синглисини яширинча ўз никоҳига олгач, қатл этилган ва шу воқеа сабабли Б. тамомила қириб ташланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.