Barmoqlar

Barmoqlar — odamda qöl-oyoq kaftlarining uç qismi; B. beşta bölib, har bir barmoqda uçtadan (boş barmoqda ikkita) naysimon mayda suyaklar — falangalar bor. B. özaro böğimlar, muskullar orqali bir-biri b-n erkin xarakat kila oladigan tarzda birlaşgan. Odam qöl barmoqlarini bukib asboblarni uşlaş, mehnat qobiliyatini oşiriş imkoniyatiga ega. Şuning uçun tarixiy rivojlanişda boş barmoq qolgan B.ga nisbatan köndalang joylaşib, biror narsani uşlaşga moslaşgan. Oyoq B.i bukilibyozilib odamning yurişiga, tik turganda muvozanatni saqdaşga moslaşgan. B.dagi muskullar mayda qon tomir va nervlarga boy, şu tufayli turli nozik harakatlarni (musiqa asbobini çaliş, yoziş, rasm çiziş va h. k.) bajarişga imkon beradi. Ona qornida homilaning notöğri rivojlanişi natijasida barmoqsizlik (adaktiliya), B. sonining kam (oligodaktiliya) yoki köp (polidaktiliya) bölişi uçrab turadi. Hayvonlarda B.ning tuzilişi va şakli ularning hayot şaroitiga, bajaradigan vazifasi (kovlaş, uçiş, suziş)ga qarab turliça böladi. Quşlarda oldingi oyoq qanotga aylanib, uç barmoq rudimenti qolgan, orqa oyoğida 4 ta barmoq bor. Tuyoqli hayvonlarda esa B. tuyoqdan iborat va H. k.