Barometr

Barometr (yun. baros — oğirlik - metr) — atmosfera bosimini Ölçaşda işlatiladigan asbob. Turli xillari bor: 1) simobli B.; gidrostatik qonunlariga asoslanib yasalgan; 2) metall B. yoki aneroid; qattiq jismning elastikligiga asoslanib yasalgan; 3) gipsotermometr yoki termobarometr; suyuqlik qaynaş t-rasining taşqi atm bosimiga boğliqligiga asoslanib yasalgan; 4) gaz B.; gazlarning elastiklik xossasiga asoslanib yasalgan; 5) normal B; meteorologik st-ya tarmoqlaridagi B.lar uçun etalon vazifasini 6ajaradi. Meteorologik st-ya tarmoqçalarda eng köp tarqalgan simobli B. uzunligi 1 m ga yaqin keladigan bir uçi berk şişa naydan iborat. Nayga simob töldirilib, simobli metall kosaga töntarilsa, şişa naydagi simob ustuni taşqi atmosfera bosimi b-n muvozanatlaşgunça naydagi simobning ma'lum qismi metall kosaga tökiladi. Şişa naydagi simob ustida böşliq (Toriçelli böşliği) hosil böladi. Simobli B. ba'zan metall kosasiz, faqat şişa naydan yasaladi. Bunday B. uzun va qisqa tirsakdan iborat bölib, sifonli B. deyiladi. Uzun tirsagining uçi berk, qisqa tirsagining uçi oçiq va kengroq böladi. Atmosfera bosimi kamayganda kengroq joyga simob oqib tuşadi. Sifonli B.larda atmosfera bosim oçiq va berk naylardagi simob ustunlari farqiga qarab topiladi. Atmosfera bosimi özgarişlarini uzluksiz qayd qilib boradigan asbob barograf deyiladi.