Baroqxon madrasasi

Baroqxon madrasasi - Toşkentda qurilgan Madrasa (1531/32 — 16-a. 2-yarmi). Hovli atrofida hujralar va içki tarafida peştoq bölib, madrasaning ğarbiy qismi birmunça oldinga çiqqan. Poydevori toşdan, qalin devorlari turli hajmdagi pişiq ğiştdan işlangan. Ba'zi joylari sinçli. B. m. örnida dastlab 2 (katta va kiçik) maqbara bölgan. Kiçik maqbarada Baroqxon qabri bor. Uning tört tomonidagi eşiklaridan uçtasi keyinroq berkitib taşlangan (qolgan eşikdan zina b-n tomga çiqilgan). 1904 y.da masjidga aylantirilgan katta maqbarada Toşkent hokimi Suyunçxöja qabri joylaşgan. Baroqxon ikki maqbarani öz içiga olgan Madrasa qurdirgan. Madrasaning şarq tomonidagi ulkan peştoqqa rang-barang sirkor ğiştçalardan namoyon terilgan. U handasiy va girih naqşlar b-n hoşiyalangan. Peştoqning yuqori qismi saqlanmagan. Asosiy peştoqning orqa tomonida yana peştoq va beş qirrali ravoq bor. Ğarb tomondagi içki peştoq kök gumbazning tarkibiy qismi bölgan. B. m.ning tört burçagida çöziq xona (qorixona)lar bölgan. Bino şakli va bezaklari öz holiça qolgan. Uning 22 m li gumbazi kök sirkor ğiştçalar b-n pardozlangan (gumbaz 1868 y.gi zilzila paytida qulab tuşgan). Gumbaz ostidagi 4,5 m li poygumbazga turli rangdagi sirkor ğiştçalardan handasiy va girih naqşlar terib yaratilgan, Qur'on suralari bitilgan. Maqbara içki qismidagi bezaklar keyinçalik köçib tuşgan. Içki devorning tepa qismida gançdan işlangan naqşlar bölib, ularga oltin suvi yugurtirilgan, pastki qismida olti burçakli sopollardan terilgan keng izora bor (ular yaşil sirkor, zarhalli ğiştçalar b-n ajratilgan). 20-a. boşlaridagi ta'mir vaqtida qad. bezaklarning qoldiği köçirib taşlanib, oq ganç b-n suvalgan. B. m. naqşlarining gözalligi, quriliş uslubi jihatidan Samarqandning eng yaxşi me'moriy yodgorliklari (15-a. ikkinçi yarmidagi Oq saroy va Işratxona)ga yaqinlaşadi. 1946, 1949, 1951, 1967 y.larda ta'mir işlari olib borilgan. B. m.da Özbekiston Musulmonlari idorasi joylaşgan.