Baroretseptorlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126–127-b. — ziyouz.com
Baroretseptorlar (baro... varetsep-torlar), mexanoretseptorlar, pressoretseptorlar — qon tomirlarining devorlaridagi sezuv nervi oxirlari. Tomirlar devori çözilganda B. qözğaladi va qon bosimi, hajmi özgarişlarini sezib, ularni refleks yöli b-n boşqaradi. B. hamma tomirlarda, refleksogen zonalar (yurak, aorta, öpka va b.)da esa köproq böladi. Qon bosimi kötarilganda markaziy nerv sistemasiga impulslar yuborib, tomirlar tonusini kamaytiradi, parasimpatik nerv sistemasining markazlarini qözğatadi, natijada qon bosimi pasayadi. Qon bosimi uzok, vaqt mobaynida tez-tez kötarila bersa, unga B. moslaşib qoladi (fiziologik adaptatsiya), bu esa gipertoniya kasalligining sabablaridan biri bölib qolişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАРОРЕЦЕПТОРЛАР (баро... варецеп-торлар), механорецепторлар, прессорецепторлар — қон томирларининг деворларидаги сезув нерви охирлари. Томирлар девори чўзилганда Б. қўзғалади ва қон босими, ҳажми ўзгаришларини сезиб, уларни рефлекс йўли б-н бошқаради. Б. ҳамма томирларда, рефлексоген зоналар (юрак, аорта, ўпка ва б.)да эса кўпроқ бўлади. Қон босими кўтарилганда марказий нерв системасига импульслар юбориб, томирлар тонусини камайтиради, парасимпатик нерв системасининг марказларини қўзғатади, натижада қон босими пасаяди. Қон босими узок, вақт мобайнида тез-тез кўтарила берса, унга Б. мослашиб қолади (физиологик адаптация), бу эса гипертония касаллигининг сабабларидан бири бўлиб қолиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.