Basketbol

Basketbol (ing. basket — savat, ball — töp) — sport turi, 3,05 m balanddagi savatli halqaga töpni qölda taşlab öynaladigan jamoa öyini. B. maşğuloti va musobaqalari uçun törtburçak maydonça (ölçami 26x14 m) yoki zal (bal. 7 m) talab qilinadi. Har bir jamoada 12 nafardan öyinçi bölib, maydonga bir yöla har jamoadan 5 tadan öyinçi tuşiriladi (bu öyinçilar almaştirilişi mumkin). Qaysi jamoa raqibining savatiga köp töp tuşirsa, öşa yutgan hisoblanadi. Uyinda savatga tuşirilgan töp uçun 2 oçko, jarima belgilanganda tuşirilgan töp uçun 1 oçko, jarimadan taşqaridagisi uçun 3 oçko beriladi. Erkaklar 40 min., ayollar 36 min., 15 — 16 yaşar ösmirlar va qizlar 30 min., 13 — 14 yaşar öğil va qiz bolalar 24 min. öynaşadi. Öyin 2 qismdan iborat, orada 10 min. dam olinadi. Belgilangan vaqtda jamoalar baravar oçko olsa, biror jamoa ğolib çiqqunça 5 min.dan qöşimça vaqt beriladi. B. vatani AQŞdir (1891). Xalqaro basketbol federatsiyasi (FIBA; 1932 y. tuzilgan)ga 177 mamlakat a'zo (1991). B. 1936 y.dan Olimpiya uyinlari dasturiga kiritilgan. 1950 y.dan B. böyiça jahon çempionati ötkazib kelinadi. B. Özbekistonda 1921 y.dan öynala boşlagan. Özbekistonlik R. Salimova 2 marta jahon hamda olimpiya öyinlari çempioni bölgan. B. böyiça Özbekiston respublika federaiiyasi oliy liga jamoalari örtasida musobaqalar taşkil etib kelmoqda. Oliy ligada Samarqand, Buxoro, Toşkent viloyati, Çirçiq ş. hamda Sirdaryo va Navoiy viloyati basketbolçilari musobaqalaşadi. Özbekiston terma jamoasi 1997 y. II Markaziy Osiyo öyinlari — «Sprayt çellenje» xalqaro turnirining ğolibi böldi (terma jamoa boş ustozi A. Adisman, jamoa a'zolari 3. Xabibulin, M. Şa-fenkov, R. Karimov, S. Demurin, B. Mirodilov, T. Abbosov, V. Petrişçev).