Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Bavosir

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 4-b. — ziyouz.com

    Bavosir BAVOSIR, gemorroy — töğri içakning pastki qismi, xususan orqa çiqaruv yöli venalarining tuguntugun bölib kengayişi. Intoksikatsiya, allergiya, mexanik ta'sirotlar: venalarning ösma, ayollarda homilali baçadon b-n ezilişi, uzoq muddat oyoqda yurib yoki ötirib işlaş, ovqatga ruju qiliş, alkogolizm, surunkali qabziyat, şuningdek içki a'zolarning turli kasalliklari va b. sabab böladi. B. avj olişida irsiy moyillik ham ma'lum ahamiyatga ega. Keçişiga köra ötkir, surunkali, qaytalaydigan, tugunlar orqa çiqaruv teşigida joylaşişiga qarab taşqi, içki va aralaş xillari tafovut qilinadi. Orqa çiqaruv yöli sohasida biror narsa tiqilgandek oğirlik, açişiş, qiçişiş, ba'zan hojat çoğida oğriq kuzatiladi; keyinçalik gemorroidal qon ketişi mumkin (najasda qon böladi). Agar B.da gemorroidal tugunlar tiqilib qolsa yoki yalliğlansa, qattiq oğriq beradi, harorat kötariladi, qabziyat kuzatiladi. Vaqtida oldi olinmasa, uzoq vaqt qon ketib yurişi — kamqonlikka, içki gemorroidal tugunlar tuşişi yoki qisilişiga olib keladi. B.ni davolaşda vanna qabul qiliş, oğriq qoldiruvçi şamça qöyiş tavsiya etiladi, parhez buyuriladi. Oğirroq hollarda jarrohlik usuli qöllaniladi. B.ning oldini oliş uçun qabziyatga yöl qöymaslik; hojatdan keyin orqa çiqaruv teşigi sohasini iliq suv b-n yuvişga odatlaniş, kam harakat kişilar badantarbiya b-n şuğullanişlari lozim.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    БАВОСИР, геморрой — тўғри ичакнинг пастки қисми, хусусан орқа чиқарув йўли веналарининг тугунтугун бўлиб кенгайиши. Интоксикация, аллергия, механик таъсиротлар: веналарнинг ўсма, аёлларда ҳомилали бачадон б-н эзилиши, узоқ муддат оёқда юриб ёки ўтириб ишлаш, овқатга ружу қилиш, алкоголизм, сурункали қабзият, шунингдек ички аъзоларнинг турли касалликлари ва б. сабаб бўлади. Б. авж олишида ирсий мойиллик ҳам маълум аҳамиятга эга. Кечишига кўра ўткир, сурункали, қайталайдиган, тугунлар орқа чиқарув тешигида жойлашишига қараб ташқи, ички ва аралаш хиллари тафовут қилинади. Орқа чиқарув йўли соҳасида бирор нарса тиқилгандек оғирлик, ачишиш, қичишиш, баъзан ҳожат чоғида оғриқ кузатилади; кейинчалик геморроидал қон кетиши мумкин (нажасда қон бўлади). Агар Б.да геморроидал тугунлар тиқилиб қолса ёки яллиғланса, қаттиқ оғриқ беради, ҳарорат кўтарилади, қабзият кузатилади. Вақтида олди олинмаса, узоқ вақт қон кетиб юриши — камқонликка, ички геморроидал тугунлар тушиши ёки қисилишига олиб келади. Б.ни даволашда ванна қабул қилиш, оғриқ қолдирувчи шамча қўйиш тавсия этилади, парҳез буюрилади. Оғирроқ ҳолларда жарроҳлик усули қўлланилади. Б.нинг олдини олиш учун қабзиятга йўл қўймаслик; ҳожатдан кейин орқа чиқарув тешиги соҳасини илиқ сув б-н ювишга одатланиш, кам ҳаракат кишилар бадантарбия б-н шуғулланишлари лозим.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.