Baxmal

Baxmal BAXMAL, ola baxmal, duxoba — mayin, silliq, patli gazlama. Patlari tabiiy yoki sun'iy ipakdan, zamini ip yoki kanopdan töqiladi. B. töqişda ikkita öriş ipi işlatiladi: biri zamin, ikkinçisi esa pat hosil qiladi. Ikkinçi öriş iplari birinçisidan 4 — 6 marta uzun böladi, çunki iş jarayonida bu iplar arqoq örniga kiritilgan asos atrofida tugma bandlar hosil qiladi, söngra bandlar maxsus piçoq b-n kesilganda hurpayib, patlar hosil qiladi. Özbekiston (Buxoro va Samarqand)da qadimdan işlab çiqariladi. Boburning ma'lumotiga köra, Samarqand jahondagi köpgina mamlakatlarga oç qizil B. çiqarib sotgan. B. Işlab çiqariş Buxoroda, ayniqsa, 19-a.da rivojlangan. B. köpinça xandasiy va abrli naqşlar b-n bezatilgan. Abrli B.da naqşlar ikkinçi öriş iplarida hosil qilinadi. B. 20-a. ning 20-ylaridan töquv dastgohparida işlab çikarila boşladi. Özbekiston (Samarqand şoyi töqiş f-kasi)da 50-y.lardan B.ning uzun (6 mm) patli ğijim duxoba (pati bir tekis bölmay, gajimlangan kabi tovlanib turadi) va taqir duxoba (pati 1 — 2 mm) kabi siyrakroq töqilgan xillari işlab çiqariladi. Keyingi yillarda B. gazlamalarning silliq, guldor, siqiq, bosma va b. turlari işlanmoqda. Zamonaviy B.lar nakşlari tayyor gazmol ustiga bosilişi (abrbandi usuli qöllanmasligi) b-n 20-a. boşlarigaça töqilgan B.lardan farq qiladi. f-kada töqilgan B.lardan kiyim-keçak, döppi, sözana, gulkörpa, zardevor, dasturxon, körpa va körpaçalar tayyorlanadi, mebellarni qoplaşda, interyerlarni bezaşda işlatiladi.